Wat zijn de boetes voor het overtreden van milieuregels op zee?

Stel je voor: je vaakt met je kraanschip of pijpenlegger richting een platform in de Noordzee. Je bent bezig met een zware lift, alles loopt op rolletjes.

Tot je een waarschuwing krijgt: je bent te dicht bij de veiligheidszone gekomen.

In een fractie van een seconde kan een simpel vergissingje uitgroeien tot een duizenden euro’s kostende nachtmerrie. In de wereld van heavy-lift en offshore transport gaat het niet alleen om tonnen staal en precisie, maar ook om strakke regels. En die regels? Die worden gehandhaafd met forse boetes en soms zelfs celstraf. Dit is wat je moet weten om je bedrijf en je bemanning te beschermen.

Sancties: Boetes bij overtreding van milieuwetgeving

De Nederlandse overheid treedt hard op tegen overtredingen op zee. De gevolgen zijn niet mals.

Administratieve geldboetes

Het gaat hier niet om lichte tikken op de vingers, maar om bedragen die direct impact hebben op je bedrijfsvoering. Voor de meeste milieu- en veiligheidsovertredingen begint de prijs bij €10.000.

Dat is het minimum. Afhankelijk van de ernst van de situatie kan dit oplopen tot €100.000. Stel dat je als schipper van een zware lift-barkas per ongeluk een veiligheidszone rond een olie- en gasplatform schendt, dan kun je rekenen op een directe boete. De Officier van Justitie heeft in recente zaken eisen uitgesproken tot €4.100, waarvan een deel vaak voorwaardelijk is.

Een concreet voorbeeld: een schipper die per ongeluk tegen een mijnbouwinstallatie voer, kreeg een boete van €4.000 (waarvan €2.000 voorwaardelijk).

Andere overtredingen, zoals het niet melden van een klein incident, resulteerden in bedragen van €600 of een voorwaardelijke boete van €2.000. Deze boetes zijn bedoeld om direct te raken. Ze zijn geen afschrijving op de winst, maar harde kosten die je cash moet ophoesten. En dat terwijl je al investeert in gespecialiseerde apparatuur zoals hydraulische krikken of dynamic positioning systemen.

Strafrechtelijke maatregelen en gevangenisstraf

Boetes zijn één ding, maar het kan erger. Wanneer de overtreding niet alleen als een administratieve fout wordt gezien, maar als een misdrijf, schakelt het Openbaar Ministerie een tandje bij.

Dan kom je in het strafrechtelijke domein terecht. In de zwaarste gevallen kan een gevangenisstraf tot 12 maanden worden opgelegd. Dit is gereserveerd voor situaties waarbij sprake is van opzet, grove nalatigheid of wanneer er ernstige schade aan het milieu is toegebracht.

Wanneer volgt strafrechtelijke vervolging?

Denk aan het lozen van oliehoudende afvalwateren of het structureel negeren van veiligheidszones.

• Er sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid.
• De schade aan het milieu aanzienlijk is.
• Er sprake is van herhaling; een recidivist krijgt geen derde kans.
• De overtreding leidt tot een levensgevaarlijke situatie voor andere schepen of het platform.

De rechter kijkt hier naar het totaalplaatje: was het een ongelukje of was het roekeloos? Een strafrechtelijke vervolging volgt meestal niet bij een eerste, lichte overtreding. De drempel ligt hoger.

Het Openbaar Ministerie besluit tot vervolging als: Voor een heavy-lift bedrijf betekent dit dat je interne veiligheidsprocedures waterdicht moeten zijn. Zorg er daarom voor dat de documentatie voor een heavy-lift transport altijd op orde is; een verkeerde manoeuvre van een 500-tons kraan kan zomaar uitmonden in een strafzaak tegen de kapitein of zelfs de bedrijfsleiding.

Specifieke situaties: Veiligheidszones Noordzee en Mijnbouwwet

In de Noordzee is het een drukte van jewelste. Tussen de platforms, windparken en scheepvaartroutes ontstaat een complex web van regels.

De Mijnbouwwet speelt hier een centrale rol. Deze wet beschermt de olie- en gasinstallaties.

Er geldt een veiligheidszone van 500 meter rondom deze platforms. Dit is een rode lijn die je niet mag overschrijden. Tussen januari 2020 en juli 2022 zijn er 60 waargenomen overtredingen geregistreerd rond deze zones.

Risico’s bij een aanvaring

Dat zijn er bijna twee per week. Vissers en schippers van algemene schepen overtreden deze zone vaak onbedoeld, maar voor heavy-lift schepen is de impact groter.

Een aanvaring met een platform is een catastrofe. Een aanvaring met een mijnbouwinstallatie is een scenario waar elke kapitein in de offshore wakker van ligt. Los van de enorme schade aan het platform en je eigen schip, zijn de juridische gevolgen desastreus. Naast de boete van €4.000 (zoals in het voorbeeld) loop je het risico:

• Aansprakelijk te worden gesteld voor de volledige stilstand van de productie van het platform. Dit kunnen bedragen in de miljoenen zijn.
• Je vaarbewijs kwijt te raken.
• Een strafrechtelijk onderzoek naar je handelen.

Een klein vergissingje met de boegschroef kan leiden tot een enorme claim.

Zorg dat je DP-systeem goed is gekalibreerd en dat de bemanning scherp is.

Rol en belang van vergunningen

Naast het ontwijken van veiligheidszones is het hebben van de juiste papieren essentieel. De wetgeving is de afgelopen jaren flink op de schop gegaan.

Vergunningseisen en -overtreding

Sinds 2022 is de Omgevingswet het belangrijkste wapenfeit in de handhaving. Deze wet bundelt alles rondom ruimte, milieu en bouwen.

Voor veel bedrijven in de maritieme sector is het Activiteitenbesluit van toepassing. Dit besluit geldt voor ongeveer 70% van de bedrijven. Het is een soort standaardvergunning, net zoals het naleven van de ISM Code essentieel is voor rederijen.

Als je werkzaamheden uitvoert die hieronder vallen – denk aan specifieke sloop-, bagger- of transportactiviteiten – en je hebt geen melding gedaan of voldoet niet aan de voorwaarden, dan ben je direct in overtreding. Een vergunningsovertreding onder de Omgevingswet leidt vaak tot een bestuurlijke boete.

De inspecteurs van de Omgevingsdienst of BOA’s (Buitengewoon Opsporingsambtenaren) controleren actief. Zij hebben de bevoegdheid om boetes op te leggen en rapporten op te maken die als bewijs dienen in een strafzaak. Zorg dus dat je administratie op orde is. Een vergeten melding van een tijdelijke werkplaats op het dek kan al genoeg zijn.

Gebruik actuele elektronische zeekaarten en houd VHF-kanaal 16 open rond Noordzee-platforms. Dat is je lifeline.

Voorkomen is beter dan genezen. Zeker in de offshore, waar de marges klein zijn en de risico’s groot. Schakel bij juridische onzekerheid tijdig de beste maritieme advocatenkantoren gespecialiseerd in zeeschade in.

Om boetes te voorkomen, volg je deze simpele stappen:

1. Check je kaarten: Zorg dat je ECDIS up-to-date is. De 500-meter zones zijn duidelijk aangegeven. Zoom in.
2. VHF 16: Houd dit kanaal continue in de gaten. Platforms waarschuwen hier als een schip te nadert.
3. Regel je papieren: Weet je zeker dat je onder het Activiteitenbesluit valt? Doe de melding. Twijfel je? Overleg met een juridisch adviseur. De kosten van een misstap zijn vele malen hoger dan de tijd voor een goede voorbereiding.
4. Train je crew: Zorg dat iedereen op het schip weet wat de veiligheidszones zijn en wat de gevolgen zijn van het overschrijden ervan.