Wat kost een kilometer offshore exportkabel leggen?
Een kilometer offshore exportkabel leggen: wat kost dat eigenlijk? Je hoort van alles, maar de cijfers liegen niet. We duiken in de harde getallen, van kabels tot ontmanteling, en laten zien hoeveel jij als burger eigenlijk al betaalt via de ODE. Geen wollige verhalen, maar een straight-to-the-point kostenoverzicht.
Niet productie maar kabels bepalen ontwikkeling stroomprijs
Denk je aan offshore wind, dan denk je aan turbines. Maar de echte kosten zitten vaak in de infrastructuur eromheen: de kabels en platforms die de stroom naar land brengen.
Deze transmissiekosten worden volledig betaald via de ODE (Opslag Duurzame Energie). Dat betekent: jij en ik, Nederlandse burgers en bedrijven, dragen de rekening.
Tennet investeert de komende 10 jaar 28 miljard euro in nieuwe kabels, waarvan 6 miljard specifiek in Nederland. Dat is geen kleingeld. Neem de verbinding Borssele-Tilburg: ongeveer 100 kilometer kabel, goed voor een investering van 1,2 miljard euro.
Dat is 12 miljoen euro per kilometer. En dat is alleen maar de kabel zelf, zonder eventuele extra kosten voor installatie of onderhoud. Duitsland gaat nog verder met Suedlink: 800 kilometer, 2x 2 GW capaciteit, voor 10 miljard euro. Dat is 12,5 miljoen per kilometer.
Duitsland €12,6 miljard (!) rijker na veiling van 4 offshore windkavels
De schaal is enorm, en de kosten lopen snel op. Deze kosten worden vaak buiten beschouwing gelaten bij de berekening van de elektriciteitsprijs, maar ze zijn essentieel.
Zonder kabels geen stroom op land. En zonder investeringen geen nieuwe windparken.
Het is een vicieuze cirkel die alleen doorbroken wordt met transparante cijfers. Duitsland liet in 2023 zien hoe het moet: vier offshore windkavels leverden 12,6 miljard euro op. Dat is voor 7 GW aan capaciteit, verdeeld over vier kavels.
De veiling is een directe inkomstenbron voor de overheid, maar het toont ook de enorme waarde van offshore wind.
In 2024 leverde een veiling voor 2,5 GW (1,5 GW + 1 GW) 3 miljard euro op. Dat is 1,2 miljoen euro per megawatt. Deze bedragen zijn niet alleen relevant voor Duitsland.
Ze geven een indicatie van de marktwaarde van offshore wind in Europa. Nederland kan hier van leren, zeker als het gaat om kostenbeheersing en investeringen in infrastructuur.
Ontmanteling offshore windpark kost zo’n 2,5 miljoen euro per turbine
De ODE-betaalde transmissiekosten zijn hier een direct gevolg van. De veilingopbrengsten laten zien dat offshore wind geen subsidieslurper is, maar een serieuze investering.
Wel moet de infrastructuur meegroeien, en dat kost geld. Veel geld. Als een windpark aan het einde van zijn levensduur is, moet het worden ontmanteld. Dat is niet goedkoop.
Volgens TNO-simulatiemodel UWiSE (480 varianten, 40 weerjaren, 12 startmaanden) kost de ontmanteling van een enkele turbine met 15 MW capaciteit ongeveer 2,5 miljoen euro. Voor een heel park met tientallen turbines loopt dat snel op. De bankgarantie voor ontmanteling is vastgesteld op 120.000 euro per MW, maar de werkelijke kosten liggen hoger: 172.500 euro per MW. Dat is een gat van ruim 40%. Bij dergelijke operaties is het laden van 100 meter lange turbinebladen op een schip een logistieke uitdaging op zich.
Als je een park van 700 MW ontmantelt, betaal je via de garantie 84 miljoen euro, maar de werkelijke rekening kan oplopen tot 120 miljoen euro.
Een verschil van 36 miljoen euro. Scour protection (bescherming tegen bodemerosie) is een grote kostenpost: 40% van de totale ontmantelingskosten.
En als je deels ontmantelt, ben je alsnog 110.600 euro per MW kwijt. Het is duidelijk: ontmanteling is geen randzaak, maar een hoofdzaak.
Kostenoverzicht: van budget tot premium
Laten we de kosten per kilometer exportkabel opdrijven in drie tiers: budget, midden en premium. Deze cijfers zijn gebaseerd op reële projecten en geven een beeld van wat je kunt verwachten.
- Budget: 8-10 miljoen euro per kilometer. Dit is voor eenvoudige installaties in ondiep water, dicht bij de kust. Geen extra’s, geen complexe technologie.
- Midden: 10-13 miljoen euro per kilometer. Dit is voor standaard installaties in gemiddelde diepten, met basis bescherming en connectiviteit.
- Premium: 13-16 miljoen euro per kilometer. Voor diepe wateren, complexe bodemcondities en extra’s zoals geavanceerde scour protection of redundante systemen.
Deze bedragen zijn exclusief eventuele kosten voor platforms of aansluitingen op het net.
Ze laten zien hoe snel de kosten oplopen bij langere afstanden of complexere omstandigheden.
Total cost of ownership over 1-3 jaar
De total cost of ownership (TCO) over 1 tot 3 jaar omvat niet alleen de aanschaf en installatie, maar ook onderhoud, reparaties en eventuele stilstand.
Voor een kilometer exportkabel in budgetklasse kun je rekenen op ongeveer 500.000 euro per jaar aan onderhoud en operationele kosten. Over drie jaar is dat 1,5 miljoen euro, bovenop de initiële investering van 8-10 miljoen. Voor premium kabels, zeker wanneer we kijken naar hoe een exportkabel wordt verbonden met het landstation, lopen de onderhoudskosten op tot 800.000 euro per jaar, vanwege complexere systemen en hogere slijtage.
Over drie jaar komt daar nog eens 2,4 miljoen euro bij. De totale TCO voor een kilometer premium kabel over drie jaar kan dus oplopen tot 18,4 miljoen euro. Deze cijfers zijn realistisch, maar ze laten ook zien waar je kunt besparen: kies voor kabels met een lange levensduur en minimale onderhoudsbehoeften.
Vergelijking: goedkoop vs. duur
Goedkope opties zijn aantrekkelijk, maar ze hebben nadelen. Een budgetkabel in ondiep water is snel geïnstalleerd, maar kan meer onderhoud vragen vanwege kabelbreuken tijdens het leggen door slijtage door stroming en bodemcondities.
De TCO over drie jaar kan hierdoor hoger uitvallen dan verwacht. Dure opties, zoals premium kabels voor diepe wateren, zijn initieel duurder maar bieden meer betrouwbaarheid en minder onderhoud. Ze zijn beter bestand tegen extreme weersomstandigheden en bodemerosie, wat op lange termijn kosten bespaart.
De keuze hangt af van de specifieke omstandigheden. Een project in de Noordzee met sterke stromingen en diep water vraagt om premium oplossingen.
Een project in ondiep kustwater kan met budget opties.
Bespaartips voor offshore kabelprojecten
Wil je kosten besparen op je offshore kabelproject? Hier zijn concrete tips:
- Kies de juiste locatie: On diep water is goedkoper dan diep water. Minimaliseer de afstand tot de kust om transportkosten te verlagen.
- Gebruik standaard componenten: Custom oplossingen zijn duur. Kies voor bewezen technologie en standaard materialen.
- Plan onderhoud vooraf: Investeer in kabels met een lange levensduur en minimale onderhoudsbehoeften. Dat verlaagt de TCO.
- Monitor tijdens installatie: Voorkom fouten door real-time monitoring tijdens de installatie. Dat bespaart reparatiekosten achteraf.
- Werk samen met experts: Schakel gespecialiseerde partijen in voor zware liften en maritiem transport. Dat voorkomt vertragingen en extra kosten.
Met deze tips kun je de kosten per kilometer met 10-15% verlagen, zonder in te leveren op kwaliteit of betrouwbaarheid.