Wat kost de installatie van een scrubber op een bestaand schip?

Een scrubber installeren op een bestaand schip? Dat is een flinke investering, met een prijskaartje dat kan oplopen van één tot vijf miljoen euro.

Het voelt als een lastige keuze: wil je de oude motor blijven gebruiken met een filter, of stap je over op schonere brandstoffen? Vooral voor heavy-lift schepen en offshore support vessels is dit een cruciale vraag, want hun motoren zijn vaak fors en het brandstofverbruik is enorm. De aanschafkosten zijn slechts het begin; de echte impact zit 'm in de terugverdientijd en de operationele keuzes die je maakt.

Scrubbers in de zeevaart

Een scrubber, of rookgasreiniger, is een systeem dat zwaveloxide (SOx) uit de uitlaatgassen van een scheepsmotor haalt.

Het werkt in principe als een schoorsteenfilter. De markt is opgedeeld in drie hoofdtypes, en elk type heeft een eigen impact op je portemonnee en het milieu. Je hebt de open loop scrubber, die zeewater gebruikt om de zwavel uit de rookgassen te wassen.

Vervolgens loost hij het verzuurde water direct weer overboord. Dan is er de closed loop scrubber, die met een gesloten watersysteem en chemicaliën (meestal loog) werkt.

Dit systeem zuivert het water en houdt de restanten aan boord, om ze later op de wal af te voeren.

Strengere zwavelnormen

De hybride variant is een mix van beide: je kunt wisselen tussen open en closed loop, afhankelijk van waar je vaart. De wereldwijde IMO-norm voor zwavel is sinds 2020 vastgesteld op 0,5%. In speciale zones, de Sulphur Emission Control Areas (SECA's), zoals de Noordzee en Oostzee, geldt een veel strengere norm van 0,1%. Een scrubber maakt het mogelijk om zwaardere, goedkopere brandstof (HFO) te blijven gebruiken, mits het systeem goed is geïnstalleerd en bediend.

De technologie is volwassen, maar de acceptatie loopt uiteen. Waar de ene redenering is dat een scrubber de CO2-uitstoot van een schip beperkt door het vasthouden van de energie-efficiëntie van de hoofdmotor, waarschuwen anderen voor de milieuschade van het scrubberwater.

Denk niet alleen aan de aanschaf. Een closed-loop systeem vraagt om chemicaliën, extra onderhoud en het afvoeren van het slib. Die kosten lopen continu door.

In 2019 waren er al 80 schepen uitgerust met een scrubber, een getal dat sindsdien hard is gestegen. De regels zijn simpel: of je voldoet aan de zwavelnorm, of je vaart op MGO (Marine Gas Oil), een schonere en duurdere brandstof. De prijsverschillen tussen HFO en MGO lopen op en zijn een belangrijke drijfveer voor investeringen in scrubbers.

Vervuilend scrubberwater

Voor heavy-lift schepen die vaak langdurig op zee zitten en veel vermogen (vaak vanaf 3 MW) verbruiken, kan het verschil in brandstofkosten per jaar in de miljoenen lopen.

De installatiekosten van een scrubber zijn hoog, maar de keuze is vaak economisch. Ter vergelijking: een budget open-loop systeem voor een schip met een middelgrote motor (bijvoorbeeld 5 MW) kost al snel €1,5 miljoen. Een premium closed-loop systeem met alle toebehoren en certificering kan makkelijk richting de €4 à €5 miljoen gaan, terwijl u ook kunt kijken naar wat een nieuwe set energiezuinige schroeven kost voor een betere efficiëntie.

Vertraging van de energietransitie

De investering is direct afhankelijk van het motorvermogen en de complexiteit van het schip.

Een simpel bulkcarrier is sneller en goedkoper te verbouwen dan een complex offshore constructieschip met meerdere generators. De keuze voor een type hangt af van je vaargebieden. Vaar je vooral in de Noordzee, dan is een open-loop systeem waarschijnlijk geen optie meer vanwege de strengere regels voor lozing.

• Installatie en stilstand: Het inbouwen duurt weken, je schip ligt stil en verdient niets.
• Operationele kosten: Chemicaliën voor closed loop, extra metingen en rapportage.
• Residual Risk: Mogelijke toekomstige verboden op lozing, waardoor je systeem waardeloos wordt.

Havens zoals Antwerpen en Rotterdam eisen dat schepen overgaan op closed loop of stroom aan land leggen. Dit maakt de hybride variant interessant voor schepen die in en uit SECA-zones varen.

Inzetten op échte oplossingen

Het grote discussiepunt is het water dat de scrubber verlaat. Open-loop systemen pompen miljoenen liters water per uur overboord (tot wel 1000 m³/uur of 45 m³ per MWh).

Dit water bevat niet alleen zwavel, maar ook zware metalen en polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's). De jaarlijkse wereldwijde lozing van scrubberwater wordt geschat op 10 miljard ton. Het effect op de waterkwaliteit van de Noordzee is een hot item onder milieuorganisaties en wetenschappers. De druk op de sector om te kiezen voor 'echte' oplossingen neemt toe.

Het Europees Scheepvaartforum en milieuorganisaties zoals de Nederlandse vereniging NADU pleiten voor een verbod op open-loop scrubbers in kwetsbare wateren. De angst is dat we het luchtprobleem oplossen, maar het waterprobleem vergroten.

Daarom is het advies aan eigenaren van heavy-lift en offshore schepen: kies bij voorkeur voor een closed-loop of hybride systeem om toekomstige restricties voor te zijn. Investeer je nu in een scrubber, dan verleng je de levensduur van de conventionele verbrandingsmotor. Sommige experts waarschuwen dat de invloed van biobrandstof op het onderhoud van de motor nog onvoldoende wordt meegewogen bij de overstap naar alternatieve brandstoffen zoals waterstof, ammoniak of methanol.

Je bouwt een investering van enkele miljoenen die alleen rendeert bij het gebruik van fossiele brandstoffen.

De totale cost of ownership (TCO) over 1 tot 3 jaar ziet er voor een scrubber vaak gunstig uit als het prijsverschil tussen HFO en MGO groot blijft. Echter, de markt van bunkers is volatiel. Als de prijs van MGO daalt, of de prijs van HFO stigt door belastingen, kan de terugverdientijd oplopen.

Bovendien moet je rekening houden met: Een budget open-loop systeem is op korte termijn de goedkoopste optie, maar risicovol.

Een dure closed-loop installatie is veiliger voor de toekomst, maar duurder in aanschaf en bedrijf. De keuze hangt dus echt af van hoe lang je het schip nog wilt gebruiken en waar je vaart. Wat is dan de slimste stap voor een offshore of heavy-lift rederij?

Laten we de kosten concreet maken voor een schip met een motorvermogen van 5 MW. We kijken naar de investering en de operationele kosten per jaar bij intensief gebruik (4000 vaaruren).

Budget Tier (Open Loop):
Aanschaf: €1.500.000
Extra's: €20.000 (minimale metingen)
TCO na 1 jaar (excl. brandstof): €1.520.000
Risico: Hoog (lozing verboden in SECA, boetes).

Midden Tier (Hybride):
Aanschaf: €2.800.000
Extra's: €80.000 (chemicaliën, onderhoud)
TCO na 1 jaar: €2.880.000
Voordeel: Flexibel, voldoet aan regels in havens. Premium Tier (Closed Loop):
Aanschaf: €4.500.000
Extra's: €150.000 (veel chemicaliën, afvoer slib)
TCO na 1 jaar: €4.650.000
Voordeel: Minste milieudruk, geen lozing, toekomstbestendig. De besparing op brandstof (HFO vs MGO) moet deze investering dekken. Als het prijsverschil €150 per ton is en het schip verbruikt 200 ton per dag, bespaar je €30.000 per dag.

1. Kies voor hybride: Het is de gulden middenweg. Je bespaart op chemicaliën als je open kunt varen, maar bent compliant in havens.
2. Timing van installatie: Plan de installatie tijdens een grote onderhoudsbeurt (class survey) om stilstand te minimaliseren.
3. Optimaliseer het onderhoud: Zorg voor een ijzersterk onderhoudscontract. Een kapotte scrubber die je moet uitschakelen, kost je direct het brandstofvoordeel.
4. Monitor het water: Investeer in een goed monitoringssysteem. Dit voorkomt boetes en geeft inzicht in je chemieverbruik.

Dan is de investering in een scrubber snel terugverdiend. Echter, bij een kleiner verschil of minder vaaruren, loopt de terugverdientijd op tot wel 3 jaar of meer.

Concrete bespaartips: De installatie van een scrubber op een bestaand schip is een financiële gok met een redelijk zeker rendement, mits je de juiste keuzes maakt. Voor heavy-lift en offshore schepen die wereldwijd varen, is de hybride of closed-loop variant vaak de enige serieuze optie om niet voor verrassingen te komen staan in de havens van de toekomst.