Wat is 'Tandem Lifting' en wanneer wordt het toegepast?

Een zware offshore transformator van 800 ton die je vanaf een schip op een platform moet zetten.

Of een gigantische rotor voor een windmolen die je van de kade in het ruim van een transportschip moet hijsen. Dit zijn klussen die je niet met één kraan doet. Hier komt de wereld van de 'tandem lift' om de hoek kijken. Het is de ultieme combinatie van kracht en finesse, waarbij twee of meer kranen samenwerken als één.

Wat is een Tandem Lift precies?

Een tandem lift is een hijstechniek waarbij je twee of meer kranen op elkaar afstemt om één last te verplaatsen. De last (de lading) hangt niet aan één haak, maar aan een speciaal hijsjuk of een set van hijskabels die verbonden is met meerdere kranen tegelijk. De kranen bewegen synchroon, alsof ze een dans uitvoeren, om de lading veilig en stabiel te verplaatsen.

De belangrijkste reden om dit te doen is simpel: de last is te zwaar voor één kraan.

Een enkele kraan heeft een maximaal hefvermogen, vaak tot 1.000 of 1.200 ton op de zwaarste schepen. Maar de nieuwste generatie windturbines, of fundaties voor olie- en gasplatforms, kunnen makkelijk 1.500 tot 2.000 ton wegen.

Dan kom je simpelweg capaciteit te kort. Een tandem lift lost dit op door het gewicht te verdelen over meerdere kranen. Een tweede, minstens zo belangrijke reden, is de bereikbaarheid en stabiliteit.

Stel je een smalle haven voor. Je hebt maar één plek om je kraanschip te positioneren.

Als je lading ver van de kraan hangt, neemt de stabiliteit af. Door twee kranen naast elkaar te gebruiken, creëer je een bredere 'basis' en blijft de lading veel stabieler. Bovendien kun je met een tandem lift complexere bewegingen maken, zoals kantelen (tilten) terwijl je de lading horizontaal verplaatst.

Hoe werkt het in de praktijk? De kern van de operatie

Het hart van elke tandem lift is de communicatie en de besturing. De kranen mogen niet 'hun eigen gang gaan'.

Stel je voor dat de ene kraan 20 cm omhoog gaat en de ander 10 cm.

Dan ontstaat er een enorme schuine hoek op de hijskabels, met alle risico's van dien. Daarom worden de kranen aangestuurd vanuit een centraal systeem, vaak een 'Main Control System' (MCS) of een 'Load Sharing System'. Dit systeem zorgt voor twee dingen: load sharing en synchronisatie.

Bij load sharing wordt het totale gewicht van de lading automatisch eerlijk verdeeld over de betrokken kranen. Stel je hebt een lading van 1.000 ton en twee kranen van elk 600 ton. Het systeem zorgt dat elke kraan precies 500 ton draagt. Mocht één kraan iets harder trekken, dan corrigeert het systeem direct.

Synchronisatie zorgt dat de kranen tegelijkertijd en met dezelfde snelheid bewegen. Dit gebeurt via een netwerk van sensoren en data-uitwisseling tussen de kranen.

De 'Master' kraan stuurt de beweging aan, en de 'Slave' kraan volgt deze exact. Bij een geavanceerde heavy lift mast crane hebben de hijskabels vaak een vaste lengte, waardoor de kranen 'stijf' met elkaar verbonden zijn.

Elke beweging die je maakt, beïnvloedt direct de lading. Daarom is de voorbereiding en het draaiboek (lift plan) essentieel.

Een lift is nooit hetzelfde. De weersomstandigheden, de stroming, de golven en de reactie van het schip op de lading (het 'rollen' en 'pitchen') bepalen of je kunt starten of moet wachten.

De Varianten: Van Juk tot Spruit en de Kosten

Er zijn grofweg twee methoden om de kranen fysiek met de lading te verbinden.

De meest voorkomende is de 'juk-methode'. Hierbij wordt een stalen hijsjuk (een soort frame) boven de lading gehangen.

Dit juk is voorzien van meerdere ogen, waar de kabels van de verschillende kranen aan bevestigd worden. Het juk zorgt voor een stabiele verdeling van de krachten en voorkomt dat de kabels tegen elkaar aan slaan. Het is een bewezen en veilige methode voor zware lasten. Een andere optie is het werken met een 'spruit' of een spreader bar.

Dit is een eenvoudiger stuk gereedschap, een horizontale staalbalk, die de kabels op afstand van elkaar houdt.

Dit werkt vaak goed voor lasten die minder gevoelig zijn voor puntbelasting of wanneer er minder ruimte is boven de lading. De keuze hangt af van het gewicht, de vorm van de lading en de beschikbare hijshoogte. Laten we het hebben over de kosten.

Dit is maatwerk, maar je kunt richtlijnen aanhouden. De huur van een zwaar kraanschip (zoals een mastemonster van 1.000 ton) kost al snel tussen de €150.000 en €250.000 per dag, inclusief bemanning.

Voor een tandem lift huur je er dus twee, plus de benodigde apparatuur voor de besturing en het hijsjuk.

Reken voor een volledige tandem lift-operatie (schepen, personeel, engineering, hijsjukken en planning) op een projectbudget dat start vanaf €500.000 en kan oplopen tot enkele miljoenen. Dit is afhankelijk van de duur van de klus en de complexiteit. Denk aan een dag voor de voorbereiding (rigging), een dag voor de lift en een dag voor het demonteren van de apparatuur. Goedkoper is geen optie, want de veiligheid en het slagen van de klus staan voorop.

Een overzicht van gangbare tarieven (indicatief)

• Base Crane Ship (600-800 ton): €120.000 - €200.000 per dag.
• Assistentie Crane Ship (300-500 ton): €80.000 - €150.000 per dag.
• Engineering & Rigging Team: €15.000 - €30.000 per dag (per persoon).
• Hijsjuk & Load Sharing Systeem: €20.000 - €50.000 per project (excl. transport).

Praktische tips voor een geslaagde Tandem Lift

De basis van een veilige tandem lift ligt in de voorbereiding. Zorg dat je een 'Lift Plan' hebt dat tot in de puntjes is doorgerekend.

Dit plan beschrijft niet alleen het gewicht en het zwaartepunt, maar ook de exacte positie van de kranen, de windvoorspellingen, de getijdenstromen en de golfgroottes. Voor offshore projecten hanteer je vaak een grens van golfhoogte van 1,5 meter en windkracht 6 als absolute maximum om te starten. Het negeren van de windlimieten tijdens een offshore lift kan immers catastrofale gevolgen hebben. Communiceer constant. De 'banks' (de bemanning op het dek) en de 'lift supervisors' moeten via een duidelijk netwerk (walkie-talkies of VHF) met elkaar en met de kraanmachinisten praten.

De machinisten zitten in een cabine en zien niet alles. Zij zijn afhankelijk van de visuele signalen en de instructies van de supervisors op het dek.

Een 'test lift' is onmisbaar. Voer altijd een test lift uit. Haal de lading een paar centimeter van het dek of de kade en laat het weer zakken. Controleer of de spanning op alle kabels gelijk is en of het systeem stabiel reageert.

Dit is het moment om eventuele fouten in de rigging of de software te ontdekken, nog voordat de lading in de lucht hangt. Vertrouwen is goed, controleren is beter. Investeer in ervaring.

Een tandem lift is geen routineklus. Kies voor partners die bewezen ervaring hebben met dit type operaties. Vraag naar referenties van eerdere projecten, bijvoorbeeld in de windenergie (Monopiles) of de olie- en gassector.

Bij hijsen in de offshore windsector is de uitdaging van de hoogte cruciaal.

De kosten van een mislukte lift (schade aan lading, schepen of personeel) zijn oneindig veel hoger dan de investering in de juiste experts en het juiste materieel.