Wat is 'Sustainable Procurement' in de maritieme sector?

Stel je voor: je staat op het dek van een zware hijskraan. De wind waait, de zee is onstuimig.

Onder je ligt een gigantisch onderdeel voor een nieuw offshore windmolenpark. Alles moet kloppen.

Niet alleen de techniek, maar ook de keten eromheen. Hoe is dat onderdeel gemaakt? Wie heeft het geleverd?

Zijn de arbeidsomstandigheden daarbij goed geweest? Dit is waar Sustainable Procurement, oftewel duurzaam inkopen, in de maritieme wereld tot leven komt. Het is veel meer dan een groen stempeltje; het is de motor voor een betere toekomst voor onze sector.

Wat is het echt? De basis van duurzaam inkopen

Stel je voor dat je een nieuwe ankerlier nodig hebt voor je schip. De traditionele inkoper vraagt: "Wat is de laagste prijs en is het morgen leverbaar?" De duurzame inkoper draait die vraag om.

Die vraagt: "Wie maakt deze ankerlier, onder welke omstandigheden, met welke materialen en hoe lang gaat 'ie mee?"

Het gaat over de drie P's: People, Planet en Profit. Of zoals we in het Nederlands zeggen: People, Planet en Prosperity. Je kijkt niet alleen naar de economische kant, maar ook naar de sociale en ecologische impact van je aankoop.

Het is een manier van denken die verder gaat dan de aankoop zelf. Het is een partnerschap met je leveranciers. Een concreet voorbeeld: je koopt hydraulische slangen voor je heavy-lift kraan. De goedkoopste optie is misschien een product uit een land met lage arbeidsstandaarden en twijfelachtige milieuwetten.

Duurzaam inkopen betekent dat je misschien €500,- meer betaalt voor een slang van een merk als Parker Hannifin of ContiTech, die geproduceerd is met groene energie en waarvan de arbeiders een eerlijk loon krijgen.

Het is een investering in kwaliteit en continuïteit, niet alleen in een product.

Waarom dit essentieel is voor de maritieme sector

Onze sector, van scheepvaart tot offshore, staat onder een vergrootglas. De druk vanuit klanten, overheden en de samenleving om te verduurzamen is enorm.

Grote spelers in de offshore wind, zoals Ørsted of Van Oord, eisen van hun aannemers dat hun hele keten duurzaam is.

Als jij als transporteur of heavy-lift specialist niet kunt aantonen dat je inkopen verantwoord doet, loop je belangrijke contracten mis. Het gaat ook om risicobeheersing. Stel je voor dat je goedkope staalkabels inkoopt bij een obscure leverancier.

Blijkt dat die kabels niet voldoen aan de DNV-GL of ABS normen. Je hele operatie ligt stil, de kosten lopen op en je reputatie is beschadigd.

Duurzaam inkopen betekent dat je leveranciers screent op kwaliteit, betrouwbaarheid en naleving van regelgeving. Je koopt zekerheid in, niet alleen een product. Een ander cruciaal punt is inzicht in je supply chain. De transitie naar bijvoorbeeld methanol of ammoniak als brandstof voor zware hijskranen of schepen is niet iets wat je even regelt.

Het vraagt om leveranciers die deze brandstoffen op een duurzame manier produceren.

Je inkopen bepalen straks of je überhaupt nog mag varen in bepaalde havens of mee mag doen aan projecten, zeker als je kijkt naar voorraadbeheer op afgelegen offshore locaties.

De kern: Hoe werkt het in de praktijk?

Het begint allemaal met je eigen criteria opschrijven. Maak een lijst. Wat zijn voor jou onmisbare eisen? Denk aan:

• Gebruik van gerecycled staal of aluminium?
• Energieverbruik van de productiefaciliteit van de leverancier?
• Aanwezigheid van een ISO 14001 certificering (milieumanagement)?
• Eerlijke arbeidsomstandigheden, bijvoorbeeld via een SA8000 certificering?
• Minder verpakkingsmateriaal bij levering?

Dit vertaal je naar je leveranciers. In plaats van alleen een offerte aan te vragen, stuur je een uitgebreide aanvraag met deze duurzaamheidsvragen. Het is niet bedoeld om leveranciers af te schrikken, maar om een gesprek te starten. Je zoekt naar partners die hierover nadenken, niet naar partijen die dit als een last zien.

Een goed voorbeeld is de inkoop van hijsbanden. Je kunt kiezen voor de goedkoopste polyester banden.

Of je kiest voor een variant van een merk als Crosby of Cargotec (MacGregor) die gemaakt is van gerecyclede materialen, een lagere rekt heeft (en dus veiliger is) en waarvan de levensduur langer is.

De aanschafprijs is misschien €200,- per stuk meer, maar door de langere levensduur en het lagere gewicht (en dus brandstofbesparing) is de totale kosten over de levenscyclus vaak lager. En vergeet de logistiek niet. Duurzaam inkopen betekent ook: waar laat je je materialen produceren? Een leverancier uit Rotterdam die binnen 24 uur levert, is vaak duurzamer dan een leverancier uit Azië, zelfs als de productie daar efficiënter is, vanwege de enorme CO2-uitstoot van het transport over zee (de 'scope 3' emissies).

Modellen, methoden en kosten: Wat mag het kosten?

Er bestaat geen standaard sjabloon voor, maar je kunt werken met een 'Total Cost of Ownership' (TCO) model. Dit betekent dat je de aanschafprijs, de operationele kosten, het onderhoud en de sloopkosten bij elkaar optelt.

Voor heavy-lift apparatuur is dit essentieel. Een hijskraan van €500.000 die 20% zuiniger is met hydrauliekolie, levert op lange termijn veel meer op dan een exemplaar van €450.000 dat olie lekt en meer verbruikt. Prijsindicaties voor duurzame keuzes kunnen variëren.

Je hoeft niet altijd meer te betalen. Soms is het een kwestie van slim inkopen.

Kies je voor een elektrische boegschroef in plaats van een hydraulische? De aanschaf is vaak 10-15% duurder (bijvoorbeeld €12.000 vs €10.500), maar de onderhoudskosten zijn nul en het energieverbruik lager. Je verdient die meerprijs in 2-3 jaar terug. Bij grote offshore windprojecten wordt vaak gekeken naar de CO2-prestatieladder.

Bedrijven die hierop gecertificeerd zijn, tonen aan dat ze actief werken aan het verlagen van hun uitstoot. Als jij als inkoper vraagt om deze certificering, stimuleer je de markt.

Je kunt een bonus-malus systeem afspreken: leveranciers die boven een bepaalde uitstootnorm zitten, betalen een toeslag. Dat is een directe financiële prikkel. Denk ook aan de inkoop van brandstoffen en olie.

De prijs voor 'groene' hydrauliekolie (biologisch afbreekbaar) ligt momenteel zo'n 20-30% hoger dan de conventionele variant.

Bij een jaarverbruik van 10.000 liter scheelt dat al snel €3.000,- tot €5.000,-. Toch kiezen steeds meer bedrijven hier voor, simpelweg omdat ze anders contracten mislopen of vanwege de boetes in ecologisch kwetsbare gebieden.

Praktische tips om direct te starten

Je hoeft niet alles in één keer te veranderen. Begin klein, maar begin wel. Pak je top 5 leveranciers erbij.

Bel ze op en vraag: "Hoe zit het met jullie duurzaamheidsbeleid? Hebben jullie al een CO2-footprint berekening gemaakt?" Dit zet meteen een signaal af.

Je hoeft geen expert te zijn, je hoeft alleen maar de vraag te stellen. Voeg een 'duurzaamheidsparagraaf' toe aan je standaard inkoopcontracten.

Schrijf op dat je verwacht dat leveranciers zich inzetten voor reductie van uitstoot en eerlijke arbeid. Dit hoeft geen juridisch stevig document te zijn, maar het is een moreel kompas voor je samenwerking. Maak het bespreekbaar. Focus op de grote impact.

Je hoeft niet meteen je kantoorpapier duurzaam te kopen. De grootste impact zit in de grote aankopen: hijskranen, zware kabels, speciale trailers, en de brandstof voor je schepen.

Richt je energie op die inkoopposten die meer dan €10.000 kosten. Daar zit de winst. En tot slot: wees een partner, niet een politieagent. Als een leverancier nog niet perfect is, maar wel wil meewerken, geef ze dan de tijd en de kans.

Samenwerken aan een betere keten is waar het om draait. Zo bouw je aan een maritieme sector die niet alleen sterk is, maar ook schoon en eerlijk.