Wat is 'Slow Steaming' en hoeveel brandstof bespaart het echt?

Stel je voor: je staat op het dek van een zwaar transportchip, de wind waait hard en de golven beuken tegen de romp. Je kijkt naar de motorinstrumenten en ziet hoeveel brandstof je verbruikt per uur.

Het is verleidelijk om het gas erop te gooien om sneller op de bestemming te zijn.

Toch doen steeds meer schepen in de offshore en heavy-lift sector het tegenovergestelde: ze varen langzamer. Dat heet ‘Slow Steaming’. Het klinkt simpel, maar het heeft een enorme impact op je brandstofrekening en CO2-uitstoot. Laten we samen uitzoeken wat het echt betekent en hoeveel je ermee kunt besparen.

Wat is Slow Steaming precies?

Slow Steaming betekent dat je schip langzamer vaart dan zijn maximale ontwerpsnelheid. In plaats van 14 knopen vaar je bijvoorbeeld 10 of 11 knopen.

Dit is geen trucje; het is een strategie die wordt ingezet door grote rederijen zoals Heerema Marine Contractors, Allseas en Boskalis. Het idee is simpel: hoe langzamer je vaart, hoe minder weerstand je ervaart en hoe minder brandstof je verbruikt. Het werkt vooral goed op lange afstanden, zoals een overtocht van Rotterdam naar Singapore.

Waarom het werkt: de wetenschap achter brandstofbesparing

Voor heavy-lift schepen en offshore bevoorraders is Slow Steaming een slimme manier om kosten te drukken zonder je lading of veiligheid in gevaar te brengen.

Je moet wel rekening houden met de operationele planning. Als je een liftoperatie moet uitvoeren op een exact tijdstip, moet je de vaartijd hierop afstemmen. Slow Steaming is dus geen vrijblijvende keuze; het vereist goede voorbereiding. De weerstand van een schip neemt niet lineair toe met de snelheid.

Het verbruik stijgt exponentieel: een kleine verlaging van de snelheid levert een disproportioneel grote brandstofbesparing op. Voor een typisch heavy-lift schip zoals de Sleipnir (van Heerema) betekent een verlaging van 14 naar 11 knopen al snel een daling van het brandstofverbruik met 30-40%.

Dat is geen gering bedrag: bij een dagelijkse verbruik van 20.000 liter verschillende soorten scheepsbrandstoffen bespaar je zo 6.000 tot 8.000 liter per dag. Daarnaast verminder je de uitstoot van CO2, NOx en SOx. Dit is belangrijk voor de offshore-industrie, waar steeds strengere emissie-eisen gelden, zoals de IMO 2020-regelgeving. Slow Steaming helpt niet alleen je portemonnee, maar ook je milieuvoetafdruk.

Stap-voor-stap: hoe implementeer je Slow Steaming op een heavy-lift schip

Voordat je begint, zorg je dat je de juiste tools en informatie hebt. Hier is een praktische handleiding voor schepen in de offshore en heavy-lift sector. Laten we kijken naar een concreet voorbeeld.

1. Verzamel de benodigde data: Je hebt een Performance Monitoring System nodig, zoals het Kongsberg K-Chief of Wärtsilä NACOS systeem. Deze systemen meten realtime brandstofverbruik, snelheid en weerstand. Zorg dat de software is bijgewerkt en kalibratie is uitgevoerd. Tijd: 1-2 dagen. Veelgemaakte fout: vergeten om de sensoren te controleren, wat leidt tot onnauwkeurige metingen.
2. Bereken de optimale snelheid: Gebruik de formule van de weerstand en de brandstofcurve van je schip. Voor een heavy-lift schip zoals de DB Boka (van Dockwise) betekent dit: test snelheden tussen 8 en 12 knopen en plot de verbruiksdata. Tijd: 3-5 dagen. Veelgemaakte fout: te veel vertrouwen op theoretische modellen zonder rekening te houden met reële omstandigheden zoals stroming en wind.
3. Plan de route met Slow Steaming in gedachten: Gebruik navigatiesoftware zoals Transas of Jeppesen om de route te optimaliseren. Vermijd drukke vaargebieden waar je moet versnellen. Tijd: 1 dag. Veelgemaakte fout: een te strakke planning zonder buffer voor vertragingen.
4. Communiceer met het team: Zorg dat de kapitein, stuurman en machinist op één lijn zitten. Leg uit hoe Slow Steaming werkt en waarom het belangrijk is. Tijd: 1 uur. Veelgemaakte fout: onduidelijke communicatie leidt tot weerstand aan boord.
5. Monitor en pas aan: Tijdens de vaart houd je de prestaties in de gaten. Als de weerstand hoger is dan verwacht, pas je de snelheid licht aan. Tijd: continu. Veelgemaakte fout: te snel terugvallen op oude gewoontes en weer gas geven.

Specifieke getallen: hoeveel bespaar je echt?

Stel je vaart met een heavy-lift schip van Rotterdam naar West-Afrika, een afstand van ongeveer 3.500 zeemijlen.

Bij 14 knopen doe je er 10,4 dagen over en verbruik je 208.000 liter MGO (bij 20.000 liter per dag). Bij 11 knopen duurt de reis 13,4 dagen en verbruik je 134.000 liter MGO (bij 10.000 liter per dag).

Dat is een besparing van 74.000 liter, oftewel ongeveer €74.000 (bij €1 per liter). Voor een offshore bevoorradingsschip zoals de Normand Seven (van Solstad) zijn de cijfers vergelijkbaar. Een verlaging van 12 naar 9 knopen levert een besparing van 25-35% op, afhankelijk van de lading en weersomstandigheden. Over een jaar gemeten, met meerdere reizen, kan dit oplopen tot tonnen aan brandstofkosten.

Voordelen en uitdagingen van Slow Steaming

Slow Steaming heeft veel voordelen, maar het is niet zonder uitdagingen. Hieronder vind je een overzicht.

• Voordelen: Lagere brandstofkosten, minder emissies, minder slijtage aan de motor, en een langere levensduur van het schip. Voor heavy-lift schepen betekent dit ook dat je meer controle hebt over je operationele timing.
• Uitdagingen: Langere vaartijden kunnen leiden tot vertragingen in de planning. Je moet rekening houden met weersomstandigheden en stromingen, die bij lage snelheden meer invloed hebben. Daarnaast is er een risico op ‘just-in-time’ problemen, waarbij je te laat aankomt voor een liftoperatie.

Een veelgemaakte fout is het negeren van de impact op de lading. Voor offshore-projecten met gevoelige apparatuur, zoals kabels of turbines, kan een langere reis meer blootstelling aan zout en vocht betekenen, terwijl ook risico's door incompatibele brandstofmengsels op de loer liggen.

Praktische tips voor offshore en heavy-lift

Zorg voor extra bescherming, zoals het gebruik van Corrosion Prevention Systems van merken als AkzoNobel. Om Slow Steaming succesvol te implementeren, volgen hier enkele concrete tips voor de niche: Deze aanpak zorgt ervoor dat je niet alleen geld bespaart, maar ook je reputatie als duurzame speler in de offshore versterkt.

1. Kies de juiste brandstof: Gebruik laagzwavelige MGO (Marine Gas Oil) om te voldoen aan IMO 2020. Dit vermindert SOx-emissies en past bij langzame vaart. Prijzen liggen rond €800-€900 per ton.
2. Optimaliseer de lading: Bij heavy-lift schepen zoals de Blue Marlin (van Dockwise) zorg je dat de lading stabiel is en minder weerstand biedt. Gebruik speciale steunen en bevestigingen.
3. Werk samen met klanten: Leg uit aan opdrachtgevers zoals Shell of Total waarom je langzamer vaart. Veel bedrijven waarderen de duurzaamheidsvoordelen en bieden flexibiliteit in planning.
4. Investeer in training: Zorg dat je bemanning getraind is in Slow Steaming. Cursussen van Wärtsilä of MAN Energy Solutions helpen hierbij.

Verificatie-checklist: heb je alles goed gedaan?

Gebruik deze checklist om te controleren of je Slow Steaming correct hebt geïmplementeerd. Vink elk item af na voltooiing.

• ✅ Performance Monitoring System is geïnstalleerd en gekalibreerd (bijv. Kongsberg K-Chief).
• ✅ Optimale snelheid berekend voor je specifieke schip (testdata van 8-12 knopen).
• ✅ Route gepland met buffer voor vertragingen, gebruikmakend van Transas of Jeppesen.
• ✅ Team geïnformeerd en getraind; kapitein en machinist zijn op één lijn.
• ✅ Brandstofverbruik gemonitord tijdens de reis; aanpassingen gedaan waar nodig.
• ✅ Emissies berekend en vergeleken met voorgaande reizen; doelstellingen behaald.
• ✅ Klanten geïnformeerd over de langere vaartijd en duurzaamheidsvoordelen.
• ✅ Extra maatregelen genomen voor ladingbescherming (bijv. Corrosion Prevention).

Als je alle items hebt afgevinkt, ben je goed op weg. Slow Steaming is geen eenmalige actie, maar een doorlopend proces.

Blijf monitoren en verbeteren, en je zult zien dat de voordelen zich snel uitbetalen. Slow Steaming is een krachtige strategie voor de offshore en heavy-lift sector, zeker in combinatie met innovatieve wind-assisted propulsion. Het vraagt om voorbereiding en samenwerking, maar de resultaten spreken voor zich: lagere kosten, minder uitstoot en een toekomstbestendige bedrijfsvoering.

Dus, de volgende keer dat je op het dek staat, denk dan aan de kracht van langzaam varen. Het is niet alleen goed voor de planeet, maar ook voor je bedrijf.