Wat is 'General Average' en hoe werkt het bij ladingsverlies?

Stel je voor: je bent onderweg met een zware lading windturbinebladen vanuit Rotterdam naar een offshore park in de Noordzee. Halverwege breekt er een storm los en het schip moet noodgedwongen een deel van de lading overboord zetten om te voorkomen dat het kapseist.

Je bent nu een deel van je waardevolle lading kwijt, maar wie betaalt dit verlies?

Hier komt het concept 'General Average' om de hoek kijken. Dit is een eeuwenoud principe in de scheepvaart dat ervoor zorgt dat iedereen die baat heeft bij de reis, ook bijdraagt aan de gemaakte kosten. In dit artikel leggen we stap voor stap uit wat General Average is en hoe het werkt bij ladingsverlies.

Stap 1: Begrijp de basisvoorwaarden van General Average

Voordat je überhaupt aan General Average kunt denken, moeten er een paar basisvoorwaarden zijn vervuld. Zonder deze is er geen sprake van een General Average situatie.

Denk aan een situatie waarbij een schip in gevaar is en er bewust een offer wordt gebracht om het schip en de overgebleven lading te redden. Het is cruciaal dat dit offer vrijwillig is en niet het gevolg van een normaal ongeval of een fout van de kapitein. Een veelgemaakte fout is denken dat elk verlies tijdens een reis onder General Average valt.

1. Er is een reëel gevaar: Het schip of de lading moet in een acuut gevaarlijke situatie verkeren. Bijvoorbeeld een hevige storm, een brand aan boord of een plotselinge lekkage. In de offshore wereld kan dit ook gebeuren tijdens het hijsen van een zware transformator op een platform.
2. Er is een bewuste keuze gemaakt: De kapitein heeft actief besloten om iets op te offeren om het gevaar te bezweren. Denk aan het overboord zetten van containers of het gebruiken van dure pompen om een lek te bestrijden. Het is geen passief gebeuren.
3. De actie moet succesvol zijn: Het offer moet daadwerkelijk hebben bijgedragen aan het redden van het schip en de overgebleven lading. Als je een container overboord zet en het schip kapseist alsnog, is er geen General Average.
4. De kosten zijn gemaakt voor het algemeen belang: De gemaakte kosten moeten ten goede komen aan zowel het schip als de overgebleven lading. Als je alleen je eigen lading redt, telt het niet.

Dat is niet zo. Een verlies door normale slijtage of een ongeval door schuld van de kapitein valt hier buiten.

Het gaat echt om een bewuste, gezamenlijke reddingsactie.

Stap 2: De kapitein kondigt General Average aan

Op het moment dat de kapitein een beroep doet op General Average, moet hij dit direct en formeel aankondigen.

Dit is een kritieke stap die juridisch en praktisch veel impact heeft. De aankondiging gebeurt meestal via een 'Nota van Protest', een officieel document dat de situatie vastlegt.

Deze aankondiging zet een aantal belangrijke processen in gang. De kapitein moet zo snel mogelijk een onafhankelijke expert inschakelen, de 'average adjuster'. Deze expert is cruciaal voor het verder verloop. Hij of zij bepaalt of de situatie daadwerkelijk onder General Average valt en stelt de waarde van het geredde goed vast.

In Nederland werken veel rederijen met gespecialiseerde adjusters zoals die van het bekende 'Nederlandsche Vereeniging van Average Adjusters'.

De kapitein is de spil in het web. Zijn beslissing om General Average in te roepen, bepaalt de koers van de komende juridische en financiële afhandeling.

Let op: de aankondiging moet schriftelijk en duidelijk zijn. Een mondelinge mededeling aan de bemanning is niet voldoende. De tijdlijn is strak: de aankondiging moet binnen enkele uren na de gebeurtenis plaatsvinden, zodat alle partijen snel op de hoogte zijn.

Een veelgemaakte fout is het te laat aankondigen. Dit kan leiden tot het verliezen van je recht op een bijdrage. Zorg dus dat je als kapitein of rederij een protocol klaar hebt liggen voor zo'n situatie, waarbij je ook het negeren van vermoeidheid bij de bemanning tijdens lange operaties voorkomt.

Stap 3: De waarde van het geredde goed vaststellen

Nadat de General Average is aangekondigd, moet de waarde van alles wat gered is, worden vastgesteld. Dit omvat zowel het schip als de overgebleven lading.

De average adjuster zal een gedetailleerde inventarisatie maken. Dit is een secuur werkje, want de uiteindelijke bijdrage hangt af van deze waardering.

Voor een schip dat heavy-lift transport doet, kan de waarde van de lading enorm variëren. Stel, je hebt een lading van 10 windturbinebladen, elk met een waarde van €500.000. Als er 2 overboord zijn gezet, is de waarde van de geredde lading €3.000.000.

De adjuster zal ook de waarde van het schip zelf inschatten, inclusief de machinekamer en dekapparatuur. De adjuster maakt een verdeling op basis van de 'contributiebare waarde'. Dit is de marktwaarde van het geredde goed op het moment van aankomst in de haven. Voor een offshore project, waarbij vaak een Marine Warranty Surveyor toezicht houdt, kan dit betekenen dat de waarde van een geredde kraan of transformator apart wordt gewaardeerd.

• Tijdsindicatie: Het vaststellen van de waarde kan enkele dagen tot weken duren, afhankelijk van de complexiteit.
• Veelgemaakte fout: Het niet meenemen van alle kosten, zoals havenkosten of extra loon voor de bemanning. Alles moet worden meegenomen in de berekening.

Stel je voor: een schip met een waarde van €20 miljoen en een lading van €10 miljoen.

De totale geredde waarde is €30 miljoen. De bijdrage wordt dus proportioneel berekend op basis van deze totaliteit.

Stap 4: De kosten berekenen en verdelen

Nu de waarde is vastgesteld, is het tijd voor de berekening. De kosten die zijn gemaakt om het schip en de lading te redden, worden bij elkaar opgeteld.

Denk aan kosten voor het overboord zetten van lading, extra brandstof voor noodmanoeuvres, of het inhuren van een sleepboot. Alles wordt meegenomen. Deze kosten worden vervolgens verdeeld over alle partijen die baat hebben bij de redding. De verdeling is evenredig aan de contributiebare waarde.

Stel, de totale kosten bedragen €200.000. Het schip is €20 miljoen waard en de lading €10 miljoen, waarbij het verstandig is om te weten wat een cargo insurance kost.

Dan draagt het schip 2/3 van de kosten (€133.333) en de lading 1/3 (€66.667). Voor een lading met meerdere eigenaren, zoals verschillende windturbineonderdelen, wordt de bijdrage per eigenaar berekend op basis van hun aandeel in de totale ladingwaarde. Als één eigenaar 40% van de ladingwaarde heeft, draagt hij ook 40% van de ladingkosten bij. De tijdlijn voor deze berekening is meestal een paar weken na aankomst in de haven.

De adjuster stuurt een voorstel naar alle partijen. Een veelgemaakte fout is het niet betwisten van de berekening. Als je het niet eens bent, moet je binnen een redelijke termijn bezwaar maken, anders wordt de verdeling als akkoord beschouwd.

Stap 5: De afhandeling en verzekering

Nu de berekening is afgerond, moet er daadwerkelijk worden betaald. De partijen die schade hebben geleden, krijgen een deel van hun verlies terugbetaald uit de algemene pot.

De eigenaar van de overboord gezette lading krijgt dus een vergoeding, ondanks dat de lading verloren is gegaan. Hier komt de verzekering om de hoek kijken. De meeste scheepvaartverzekeringen, zoals die voor heavy-lift schepen, dekken General Average.

De verzekeraar betaalt de bijdrage namens de verzekerde partij. Zorg ervoor dat je polis duidelijk dekt wat er gebeurt bij General Average.

Sommige polissen hebben een 'deductible' (eigen risico) van bijvoorbeeld €10.000. In de praktijk werkt het zo: de rederij of ladingeigenaar dient de claim in bij de verzekeraar, met de berekening van de average adjuster als bewijs.

De verzekeraar keert uit en verrekend dit met de polisvoorwaarden. Voor offshore projecten is het cruciaal dat de verzekering ook de extra kosten dekt die ontstaan door uitstel van levering.

• Veelgemaakte fout: Vergeten om de verzekeraar direct op de hoogte te stellen. Doe dit binnen 24 uur na de gebeurtenis.
• Tijdsindicatie: De uitbetaling kan enkele weken tot maanden duren, afhankelijk van de complexiteit en de verzekeraar.

Stap 6: Verificatie-checklist

Om er zeker van te zijn dat je niets mist, gebruik je deze checklist.

• Is er een reëel gevaar geweest voor schip en lading?
• Heeft de kapitein een bewuste keuze gemaakt om iets op te offeren?
• Is de General Average binnen enkele uren aangekondigd via een Nota van Protest?
• Is een onafhankelijke average adjuster ingeschakeld?
• Is de waarde van het geredde goed correct vastgesteld?
• Zijn alle kosten meegenomen in de berekening?
• Is de verdeling evenredig aan de contributiebare waarde?
• Is de verzekeraar direct op de hoogte gesteld?
• Is de claim binnen de polisvoorwaarden ingediend?

Ga na of alle stappen correct zijn doorlopen. Als je alle punten kunt afvinken, ben je goed beschermd tegen financiële verrassingen. General Average kan complex zijn, maar met deze stappen houd je het overzichtelijk en beheersbaar. Voor zware ladingen in de scheepvaart en offshore is dit een essentieel onderdeel van je risicobeheer.