Wat is een 'Moonpool' en waarvoor wordt deze gebruikt?

Een moonpool is een open gat in de bodem van een schip, precies in het midden.

Je kunt er van bovenaf recht doorheen kijken, tot in het water onder je. In de offshore-wereld is dit een onmisbaar onderdeel geworden voor zware operaties.

Denk aan het neerlaten van pijpleidingen, het installeren van onderwaterapparatuur of het oppakken van diepzee-modules. Het werkt als een soort liftschacht die rechtstreeks contact maakt met de zee. Je hoeft niet meer te slepen met kranen aan de zijkant van het schip. Alles gebeurt centraal, stabiel en beschut.

Wat is een moonpool precies?

Een moonpool is een verticale opening in het midden van een schip, die van het dek tot onder de waterlijn reikt. Het lijkt een beetje op een binnenzwembad zonder muren, maar dan in een schip.

Het water stroomt vrij door de opening, terwijl het schip zelf stabiel blijft varen of liggen. Dit ontwerp is speciaal gemaakt voor werkzaamheden onder water. Je kunt er zware apparatuur doorheen laten zakken zonder dat de golven of wind het proces verstoren.

Vooral bij heavy-lift schepen en offshore-supportvaartuigen kom je deze constructie vaak tegen.

Het geeft een directe toegang tot de diepzee, zonder dat je aan dek ruimte verliest. De grootte van een moonpool verschilt per schip. Bij kleine onderzoeksschepen kan het openingen van 4 bij 4 meter zijn. Bij grote heavy-lift schepen, zoals die van Allseas of Heerema, loopt dit op tot wel 12 bij 20 meter.

Die afmetingen zijn nodig om complete modules of pijpleggers door te laten. Het dek eromheen is versterkt met dikke staalplaten, soms tot 50 mm dik.

De waterdruk onderin de pool kan hoog oplopen, vooral bij diepzee-operaties tot 3000 meter diepte. Daarom wordt de constructie zorgvuldig berekend en getest.

Waarom is een moonpool zo belangrijk?

Zonder moonpool zou offshore-werk veel moeilijker en duurder zijn. Je zou de lading moeten lossen via zijkranen, wat vaak onveilig is bij hoge golven.

Een moonpool biedt beschutting, omdat het water binnenin minder beweegt dan buiten.

Dit is cruciaal bij het neerlaten van gevoelige apparatuur, zoals sonar of ROV’s (robotische onderwaterdrones). Je voorkomt schade aan dure spullen en vermindert het risico op ongevallen. Bovendien blijft het schip stabiel, omdat het gewicht in het midden hangt.

Een moonpool is als een stabiele lift in een storm: alles blijft recht en veilig, terwijl buiten de golven slaan.

Dat is veiliger voor de bemanning en de lading. In de olie- en gasindustrie is deze stabiliteit essentieel. Denk aan het installeren van subsea-manifolds, die soms wel 500 ton wegen. Of het neerlaten van pijpleidingen die kilometers lang zijn.

Bij heavy-lift operaties kan een moonpool het verschil maken tussen een succesvolle klus en een mislukking.

Het bespaart ook tijd, want je hoeft niet constant te manoeuvreren voor de juiste hoek. Het schip ligt stil, de moonpool doet het werk. Vooral in de Noordzee, waar het weer omslaat in minuten, is deze technologie goud waard.

Hoe werkt een moonpool in de praktijk?

De werking van een moonpool is eenvoudig maar doeltreffend. Het water stroomt vrij door de opening, terwijl het schip zijn positie houdt met ankers of dynamische positionering (DP).

De lading, zoals bij het transport van een Spar platform, wordt via een hijsinstallatie boven de pool naar beneden gelaten. Denk aan een kraan met een capaciteit van 1000 tot 5000 ton, afhankelijk van het schip. De lading zakt langzaam door het gat, rechtstreeks het water in. Onderwatercamera’s en sensoren houden alles in de gaten.

De bemanning op dek ziet de voortgang op schermen, terwijl ROV’s de exacte positionering verzorgen. Bij diepzee-operaties kan de moonpool tot 3000 meter diep reiken.

De kabels en touwen die worden gebruikt, zijn speciaal ontwikkeld voor zware belasting.

Ze zijn gemaakt van staal of synthetische vezels, met een breeksterkte tot 200 ton. De moonpool zelf is afgesloten met luiken of deksels als deze niet in gebruik is. Dit voorkomt dat water het dek overspoelt.

Tijdens operaties blijven de luiken open, maar de randen zijn verhoogd om golven tegen te houden. In de praktijk zie je dit bij schepen zoals de ‘DB Boka’ of de ‘Lewek Constellation’, die gespecialiseerd zijn in subsea-constructies.

• Stap 1: Het schip positioneert zich met DP of ankers boven de werkplek.
• Stap 2: De moonpool wordt geopend en de lading wordt klaargezet.
• Stap 3: De kraan laat de lading zakken door de pool, terwijl ROV’s sturen.
• Stap 4: De lading wordt op de zeebodem geïnstalleerd en vastgezet.

Varianten en modellen: wat kost het?

Er zijn verschillende soorten moonpools, afhankelijk van het schip en de klus. Bij kleine onderzoeksschepen is de pool vaak vast en compact, met een opening van 4 tot 6 meter.

Deze schepen kosten tussen de €5 miljoen en €15 miljoen. Voor zwaarder werk, zoals bij heavy-lift schepen, is de moonpool soms uitschuifbaar of verstelbaar.

Dit maakt het schip flexibeler voor verschillende operaties. Prijzen voor deze schepen lopen op tot €100 miljoen of meer, afhankelijk van de uitrusting. Bij offshore-supportvaartuigen (OSV’s) is de moonpool meestal vast, maar wel ruim.

Denk aan schepen van merken zoals Bourbon of Vroon, met een pool van 8 bij 12 meter. De daghuur van dergelijke schepen ligt rond de €50.000 tot €100.000 per dag, inclusief bemanning en brandstof.

Voor specifieke operaties, zoals pijpleggen, worden moonpool-schepen van Allseas ingezet. De ‘Solitaire’ bijvoorbeeld, een pijpleger met een grote moonpool, kost per dag ruim €150.000. Deze hoge prijs is gerechtvaardigd door de capaciteit en veiligheid die het biedt. Er zijn ook kleinere moonpool-modellen voor boten tot 20 meter.

Deze worden gebruikt voor duikoperaties of inspecties. Een dergelijke boot met een ingebouwde moonpool kost tussen de €100.000 en €300.000.

De maat van de pool is dan ongeveer 2 bij 3 meter, genoeg voor een duiker of kleine ROV. Voor grote projecten in de olie- en gasindustrie is de investering in een moonpool-schip vaak de moeite waard. Het bespaart tijd en vermindert risico’s, wat uiteindelijk geld oplevert.

Praktische tips voor het gebruik van een moonpool

Als je werkt met een moonpool, let dan op de weersomstandigheden. Hoge golven kunnen het water in de pool laten opbollen, wat de stabiliteit beïnvloedt.

Gebruik altijd DP-systemen om het schip op zijn plek te houden, vooral bij windkracht 6 of meer.

1. Kies het juiste schip: Stem de moonpool-grootte af op je lading. Een te kleine pool beperkt je opties.
2. Plan de operatie: Rekening met getijden en stromingen, vooral in de Noordzee.
3. Investeer in veiligheid: Gebruik kwaliteitsmateriaal van merken zoals Liebherr of Huisman voor kranen.
4. Test eerst: Oefen met een dummy-lading voordat je met echte spullen begint.
5. Monitoren: Houd de waterdruk en temperatuur in de gaten, vooral bij diepzee.

Controleer de kabels en hijsapparatuur voor elke operatie. Een kapotte kabel kan projecten dagen vertragen. Zorg dat de ROV’s goed zijn getest, want zij sturen de lading naar de zeebodem.

Een moonpool is een game-changer voor offshore-werk. Het maakt zware operaties veiliger en efficiënter.

Of je nu olie- en gasinstalleert of onderzoek doet, deze technologie helpt je vooruit. Begin met een goed schip en de juiste uitrusting, en je zult zien hoe soepel het gaat. Begrijp ook de rol van offshore support vessels in de transitie naar gas. Voor vragen over specifieke schepen of prijzen, vraag altijd offertes aan bij gespecialiseerde verhuurders. Zo blijf je binnen budget en boek je resultaat.