Wat is de rol van de 'Safety Officer' aan boord?

Stel je voor: je ligt midden op de Noordzee, windkracht 8. Je bent bezig met het laden van een 800-tons transformator op een DP2-schip.

De kranen staan op volle kracht, de lijnen spannen en iedereen aan boord voelt de druk. Op dat moment is er één persoon die constant alles in de gaten houdt: de Safety Officer. Hij is de ogen en oren van de kapitein als het om veiligheid gaat.

Zijn woord is wet. Zonder hem zou zo’n operatie veel te gevaarlijk zijn.

Hij is de kerstboom in de storm: rotsvast en onmisbaar.

Wat doet een Safety Officer aan boord?

Een Safety Officer is de onmisbare schakel in de veiligheidsketen aan boord. Denk aan schepen zoals de ‘BigRoll Barentsz’ of de ‘Swan’ van VBMS.

Deze gasten zijn niet bang om hun neus te laten zien. Ze lopen constant rond, kijken over schouders mee en grijpen in waar nodig. Hun kernrol is het voorkomen van ongelukken.

Dat doen ze door procedures te controleren, trainingen te geven en direct te escaleren als er iets misgaat.

Het is niet zomaar een 'veiligheidsmannetje'. De Safety Officer is een gecertificeerde professional. Hij weet precies hoe je een exclusion zone rondom een kraan inricht.

Hij kent de regels van SOLAS (Safety of Life at Sea) en de ISM-code (International Safety Management) uit zijn hoofd. Zijn werkterrein is groot: van het helideck tot de machinekamer en van het loopdek tot de laadruimte.

Een typische dag start met een Toolbox Talk. Hij verzamelt de crew en bespreekt de werkzaamheden.

Wat gaat er vandaag gebeuren? Welke risico’s zitten er in het werk? Hij zorgt dat iedereen weet wat de plannen zijn en dat iedereen weet wat te doen bij een calamiteit. Daarna begint zijn ronde: inspectie van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s), checken van hef- en hijsmiddelen en controleren van brandblussers.

Waarom is deze rol zo belangrijk in heavy-lift en offshore?

In de offshorewereld draait het om complexe operaties met enorme risico’s. Je werkt met lasten van 1000 ton of meer.

De kraan kan zomaar doorslaan door een golfslag. Of er ontstaat een slipgevaar door olie op dek.

De Safety Officer ziet deze gevaren voordat ze gebeuren. Hij houdt rekening met weersomstandigheden, golven en stroming. Zijn aanwezigheid zorgt ervoor dat iedereen scherp blijft.

Denk aan de offshore windsector. Daar installeer je funderingen van 800 ton en turbines van 150 meter hoog. Elke lifting operation is high-risk. De Safety Officer zorgt dat er een Permit to Work (PtW) is.

Zonder zijn handtekening begint niemand met werken. Hij is de die hard die zegt: “Stop, we wachten tot de wind afneemt.” Dat soort beslissingen voorkomt enorme schades en levensgevaarlijke situaties.

Een ander cruciel aspect is het milieu. In de offshore-industrie is een olielek een ramp.

De Safety Officer houdt toezicht op het gebruik van olie-absorberende matten en zorgt dat afvalwater correct wordt verwerkt volgens MARPOL-regels. Hij ziet toe op de naleving van de ISPS-code (International Ship and Port Facility Security) en de richtlijnen van de ISM Code. Zonder hem loopt de operatie het risico op boetes van tonnen of erger: stilstand.

De werking: taken en verantwoordelijkheden in detail

De Safety Officer houdt zich bezig met vier hoofdgebieden: preventie, training, inspectie en incidentbeheersing. Laten we dieper ingaan op wat dit inhoudt in de praktijk.

• Preventie: Hij voert Risk Assessments (RA) uit voordat een klus start. Bijvoorbeeld: het laden van een generatorset van 30 ton. Hij bekijkt de lastberekeningen, de kranen (bijv. een Liebherr RL 1000) en de weersvoorspellingen.
• Training: Hij geeft lessen over het correct dragen van een valharnas of het werken met een AED. Hij traint de crew in het bestrijden van brand met de CO2-installatie.
• Inspectie: Wekelijks checkt hij de reddingsboten (LSA - Life Saving Appliances) en de brandblussers (FFA - Fire Fighting Appliances). Hij controleert de keuringsdata van hijsbanden en shackles. Een verlopen keuring is een directe stop.
• Incidentbeheersing: Mocht het misgaan, dan is hij de schakel naar de sloep en het kantoor op land. Hij schrijft de rapporten en zorgt voor de ‘Lesson Learned’ sessies.

Hij is ook de spil in de communicatie met de klant. De opdrachtgever van Shell of Equinor wil vaak hun eigen veiligheidsprotocollen zien. De Safety Officer vertaalt deze naar de praktijk aan boord.

Hij zorgt dat de ‘Safety Case’ van het schip aansluit bij de eisen van de klant.

Een specifieke taak is het beheren van het Permit to Work systeem. In de zware liftvaart is dit heilig. Er zijn aparte permits voor: Hot Work (laswerk), Confined Space Entry (schilderwerk in een tank) en Lifting Operations. De Safety Officer checkt of alle isolaties goed zijn dichtgezet en of er voldoende ventilatie is.

Modellen, certificeringen en kosten

De rol van Safety Officer is geen wettelijke verplichting voor elk schip, maar in de offshore en heavy-lift is het standaard. De kosten hangen af van het niveau van de officier.

Je hebt verschillende ‘modellen’ of niveaus van veiligheid. Basisniveau: Deckhand / Bosun met VCA.
Veel kleine supply schepen hebben geen aparte Safety Officer en beheren gevaarlijke stoffen (HAZMAT) zelf.

De Bosun neemt deze taken waar, vaak met een Basis VCA-certificaat (Volgens Sociale Checklist Aannemers). De kosten voor zo’n certificaat liggen rond de €250 - €400. Dit is voldoende voor eenvoudige transporten, maar niet voor complexe heavy-lift.

Offshore Safety Officer (OSO):
Dit is de standaard voor DP-schepen en heavy-lift. Deze persoon heeft opleidingen zoals OPITO (Offshore Petroleum Industry Training Organization) certificeringen en is bekend met de Cyber Security Class Note van DNV.

Denk aan ‘Basic Offshore Safety Induction and Emergency Training’ (BOSIET) en de ‘Further Offshore Emergency Training’ (FOET). De opleidingen zijn prijzig: een BOSIET kost ongeveer €1.200 - €1.500. De FOET herhaling (iedere 4 jaar) rond de €800. Hoofd Veiligheid (HSE Manager) / DPA (Designated Person Ashore):
Dit is het hoogste niveau. Vaak een werknemer van het managementkantoor die toezicht houdt op de vloot.

Hij of zij heeft een NEBOSH International Diploma (circa €5.000 voor de complete cursus).

De dagprijs voor een gecertificeerde Safety Officer aan boord ligt tussen de €450 en €850 per dag, afhankelijk van de ervaring en de specifieke certificaten (zoals GWO certificeringen voor windenergie). De prijs van veiligheid is een investering. Een incident op zee kost al snel €50.000 tot €100.000 aan stilstand, plus de imagoschade. De kosten van een goede Safety Officer zijn daarom verwaarloosbaar.

Praktische tips voor een soepele samenwerking

Wil je als schipper of operator het meeste uit je Safety Officer halen?

Betrek hem vanaf het allereerste begin. Wacht niet tot de dag dat het schip arriveert. Stuur de plannen en de Risk Assessment al drie dagen van tevoren.

Zo kan hij zijn werk goed doen en hoeft hij de operatie niet stil te leggen omdat er documenten missen. Zorg voor duidelijke communicatie.

De Safety Officer moet weten wie de ‘Person in Charge’ is. In de chaos van een lift is er maar één baas.

Geef de Safety Officer de bevoegdheid om ‘Stop’ te roepen. Als hij dat gevoel heeft, werkt hij effectiever. Als hij bang is om de operatie te verstoren, ziet hij misschien gevaar over het hoofd. Investeer in de juiste uitrusting.

Een Safety Officer kan zijn werk niet doen als de gasdetectors kapot zijn of als er niet genoeg valharnassen zijn. Zorg dat de materialen up-to-date zijn.

Denk aan merken als Petzl of MSA voor valbeveiliging. De kosten voor goede uitrusting wegen niet op tegen de kosten van een val van hoogte. En tot slot: luister naar het ongemakkelijke nieuws.

Als de Safety Officer zegt dat de wind te hard is, of dat de lading onveilig is vastgezet, geloof hem.

Hij is er niet om je leven zuur te maken. Hij is er om te zorgen dat je ’s avonds weer veilig in je bunk ligt. In de offshore is veiligheid geen bijzaak; het is de enige manier waarop we werken.