Wat is 'Cold Ironing' (walstroom) en de voordelen voor de haven
Stel je voor: een megagroot schip ligt stil in de haven. Geen gerammel, geen rook, geen stank.
Alles loopt op stroom vanaf de kade. Dat is 'Cold Ironing', of walstroom, en het verandert de haven van vandaag de dag. Je zult merken dat het niet alleen goed is voor de lucht, maar ook voor je portemonnee en de rust aan boord.
Wat is Cold Ironing eigenlijk?
Cold Ironing betekent simpelweg dat een schip, als het ligt aangemeerd, zijn motoren uitzet en overschakelt op elektriciteit vanaf de kade. Geen dieselgeneratoren die blijven draaien, maar gewoon een stekker in het stopcontact op de pier.
Het schip ligt dan 'koud' – vandaar de naam – zonder draaiende motoren.
Denk aan een kraanschip van 500 ton dat stil ligt te wachten op zijn volgende lift. Geen grommende generator, maar stille stroom van de kade.
In de praktijk werkt het zo: er ligt een zware kabel van de kade naar het schip. Die kabel voedt alles aan boord, van de verlichting en navigatie tot de koelinstallaties en de hydraulische systemen. Zelfs zware apparatuur op een heavy-lift schip kan op deze manier worden bediend zonder dat de hoofdmotoren aan staan.
De techniek bestaat al een tijdje, maar wordt nu steeds populairder omdat havens strengere regels krijgen voor emissies. Het is een directe manier om de uitstoot te verlagen zonder dat het schip zelf hoeft te worden verbouwd.
Waarom het belangrijk is voor de haven en het schip
Stilstaande schepen draaien vaak nog uren of dagen op hun eigen generatoren.
Die motoren stoten fijnstof, stikstofoxiden en CO2 uit, precies waar de havenlasten onder lijden. Met walstroom valt die uitstoot weg zodra de kabel ligt. Voor havenbedrijven is het een manier om de luchtkwaliteit te verbeteren en aan strengere wetgeving te voldoen. Steeds meer havens, van Rotterdam tot Hamburg, eisen dat schepen overschakelen op walstroom als ze langer dan een bepaalde tijd liggen.
Soms al na 2 uur stilstand. Voor schepen zelf is het een verademing.
De hoofdmotoren krijgen rust, wat slijtage vermindert en onderhoudskosten bespaart. Bovendien is het stiller aan boord, wat het comfort voor de bemanning verhoogt.
Geen trillingen meer die door het schip gieren als je probeert te slapen. En laten we de brandstofkosten niet vergeten. Een generatortje van 500 kW verbruikt al snel 100 liter diesel per uur.
Bij een ligplaats van 24 uur is dat 2.400 liter, oftewel zo’n €3.000 aan brandstof. Met walstroom betaal je een vast tarief per megawattuur, vaak goedkoper en voorspelbaarder.
Hoe het werkt: de kern van de techniek
De basis is een kast op de kade, een shore power unit, die hoogspanning omzet naar de juiste spanning en frequentie voor het schip. Schepen hebben vaak 60 Hz nodig, terwijl het Europese net 50 Hz levert.
De unit regelt dit automatisch. De kabel zelf is zwaar uitgevoerd.
Voor een medium schip gaat het om een kabel van 100 meter lang, dik als een pols, met een gewicht van zo’n 150 kg. Voor grotere schepen, zoals een heavy-lift vessel, worden soms twee kabels van 200 meter gebruikt, elk good voor 1.000 ampère. Veiligheid staat voorop. Er zijn automatische koppelingen die waterdicht zijn en kortsluiting voorkomen.
Het systeem sluit pas als het schip en de kade beide groen licht geven. Zo voorkom je dat er per ongeluk spanning op het schip komt te staan terwijl er nog gewerkt wordt.
Werkt het schip met een boegschroef of boegpropeller? Dan is er vaak een extra aansluiting nodig voor de hydraulische pompen. Die worden ook gevoed door de walstroom, zodat het schip direct klaar is om te manoeuvreren zonder eerst de motoren op te starten.
Varianten en kosten: wat kost het om te starten?
Er zijn verschillende systemen op de markt, afhankelijk van de grootte van het schip en de haven. Voor kleine kustvaarders is er een simpel systeem van 160 kVA, goed voor een schip tot ongeveer 50 meter, waarbij ook innovatieve kernenergie voor de scheepvaart steeds vaker als toekomstvisie wordt besproken.
De installatiekosten liggen rond de €50.000 tot €75.000 per kade. Voor grotere zeeschepen, zoals een offshore support vessel of een heavy-lift schip, heb je systemen van 1.000 kVA of meer nodig.
De kosten voor zo’n unit lopen op tot €200.000 tot €300.000 per kade. Daar komt nog de aanpassing van het schip bij: een retrofit voor walstroom kost tussen de €50.000 en €150.000, afhankelijk van de complexiteit. Overweeg je ook het ombouwen van een schip naar methanol?
Er zijn twee hoofdmodellen: vast en mobiel. Vaste systemen zijn ingebouwd in de kade en geschikt voor schepen die regelmatig terugkomen. Mobiele units, op een trailer of container, zijn handig voor havens met wisselende klanten. Een mobiele unit van 500 kVA kost ongeveer €100.000 en is in een dag te verplaatsen.
De tarieven variëren per haven. In Rotterdam betaal je ongeveer €0,25 per kWh voor walstroom, terwijl dat in een kleinere haven €0,35 kan zijn.
Een schip dat 24 uur ligt en 500 kW verbruikt, is dan €3.000 kwijt aan elektriciteit, nog steeds minder dan de kosten voor diesel of LNG als brandstof voor kraanschepen, plus de extra slijtage. Subsidies zijn beschikbaar. De Nederlandse overheid subsidieert tot 40% van de kosten voor walstroominstallaties voor havens.
Voor schepen is er vaak een fiscaal voordeel via de Milieulijst. Check dit altijd bij je havenbeheerder.
Praktische tips voor schepen en havenbeheerders
Check eerst of je schip geschikt is. De meeste moderne schepen hebben al een aansluiting voor walstroom, maar oudere schepen moeten worden aangepast.
Vraag je scheepswerf naar de kosten voor een retrofit, meestal 2 tot 4 weken werk.
Plan je ligplaatsen vooruit. Niet alle kades hebben walstroom, dus boek een plek waar de aansluiting beschikbaar is. In Rotterdam zijn de kades van de Eemhaven en de Amazonehaven al uitgerust, maar in kleinere havens moet je soms nog wachten.
Let op de kabels. Gebruik altijd de juiste kabel voor je schip. Een te dunne kabel kan oververhitten en brand veroorzaken. Laat de kabel jaarlijks keuren door een gecertificeerd bedrijf, dat kost ongeveer €200 per kabel.
Monitor je verbruik. De meeste systemen hebben een display aan boord dat laat zien hoeveel stroom je verbruikt.
Zo kun je bijhouden of je binnen je budget blijft. Een tip: zet niet alle systemen tegelijk aan.
Start met verlichting en koeling, en schakel later de zwaardere apparatuur in. Sluit altijd af met een check. Voordat je de kabel loskoppelt, zet je alle systemen op standby.
Laat de havenmedewerker controleren of de spanning echt uit staat. Zo voorkom je ongelukken en blijft het systeem in topconditie.