Wat is 'Bubble Curtain' technologie bij offshore heien?

Stel je voor: je staat op het dek van een zware kraanboot, de wind waait hard over de Noordzee en je bent net begonnen met heien voor een nieuw windpark. Het geluid van de heistelling is oorverdovend, maar het echte probleem zit onder water.

De hamerslagen veroorzaken een enorme drukgolf die vissen kan doden of hun gehoor kan beschadigen.

Hier komt de bubble curtain om de hoek kijken – een slimme, simpele techniek die de natuur beschermt zonder dat je werk stil komt te liggen.

Wat is een bubble curtain eigenlijk?

Een bubble curtain is een soort luchtgordijn onder water. Het bestaat uit een ring van slangen of buizen die op de zeebodem liggen of rond een heipaal hangen.

Door deze buizen wordt perslucht gepompt, waardoor een continue stroom van luchtbellen ontstaat. Die bellen vormen een barrière die geluid en drukgolven dempt. De techniek is simpel maar effectief.

De luchtbellen verstoren de geluidsgolven en zorgen voor een soort kussen dat de kracht van de heislag opvangt.

Het resultaat: minder geluidsoverlast voor vissen en andere zeedieren, zonder dat je de werkzaamheden hoeft te stoppen. Het mooie is dat je een bubble curtain kunt inzetten bij verschillende soorten offshore werk. Denk aan het heien van monopiles voor windturbines, maar ook aan het installeren van funderingen voor platformen of het aanleggen van kabels. Overal waar geluid onder water een probleem is, biedt deze techniek uitkomst.

Waarom is bubble curtain technologie zo belangrijk?

De Noordzee is een drukke plek. Naast vissersschepen en scheepvaart leven er talloze vissoorten, zeezoogdieren en andere dieren die gevoelig zijn voor geluid.

Onderzoek toont aan dat heislagen zonder bescherming tot honderden meters ver schadelijk kunnen zijn voor vissen en zeehonden.

Vooral vissen met een zwemblaas, zoals kabeljauw en schol, zijn hier gevoelig voor. De overheid eist daarom steeds strengere normen voor geluidsproductie bij offshore projecten. In Nederland geldt een maximale geluidsdrukniveau van 160 dB op 750 meter van de heisite, gemeten als SEL (Sound Exposure Level).

Zonder bescherming overschrijd je die norm snel. Een bubble curtain kan het geluid met 10 tot 20 dB verlagen, wat vaak net het verschil maakt tussen wel of geen vergunning.

Naast natuurwetten is er een praktische reden: reputatie. Opdrachtgevers zoals RWE, Ørsted en Vattenfall eisen steeds vaker duurzame werkwijzen. Een bubble curtain laten zien in je plan toont dat je je verantwoordelijkheid neemt. Dat helpt bij het binnenhalen van contracten.

En tot slot: het is goedkoper dan alternatieven. Een geluidswerende damwand of een tijdelijke vispaal is vaak duurder en ingewikkelder.

Een effectief bellenscherm voor monopiles kun je snel installeren en weer verwijderen.

Hoe werkt een bubble curtain precies?

De basis is een gesloten ring van buizen, meestal van polyethyleen of rubber, met een diameter van 100 tot 200 mm.

De ring wordt rond de heipaal of het te heien object gelegd. Afhankelijk van de diepte en stroming kan de ring 10 tot 30 meter breed zijn. De buizen hebben kleine gaatjes of poriën, ongeveer 0,5 tot 1 mm groot. Door deze gaatjes stroomt perslucht onder een druk van 2 tot 4 bar.

De lucht ontsnapt als fijne bellen, die opstijgen en een gordijn vormen. De bellen blijven ongeveer 2 tot 5 seconden zichtbaar voordat ze aan de oppervlakte barsten.

De luchtstroom wordt verzorgd door compressoren op het schip. Een typische installatie heeft 2 tot 4 compressoren met een capaciteit van 10 tot 20 m³ per minuut.

De totale luchtvoorziening kost ongeveer €500 tot €800 per dag, afhankelijk van de grootte van het project. Tijdens het heien meet een akoestische sensor de geluidsdruk. Als die te hoog oploopt, kun je de luchtstroom verhogen of de ring strakker rond de paal leggen. De hele set-up is flexibel en snel aan te passen.

Welke varianten en modellen zijn er?

Er zijn drie hoofdtypen bubble curtains, elk met eigen toepassingen en kosten:

• Enkele ring (single curtain): Een simpele ring rond één paal. Geschikt voor kleine heiboringen of korte heisessies. Kosten: €2.000 tot €4.000 per dag, inclusief lucht en materiaal.
• Meervoudige ringen (double curtain): Twee concentrische ringen voor extra demping. Ideaal voor grote monopiles (diameter 6-8 meter) of lawaaigevoelige gebieden. Kosten: €4.000 tot €7.000 per dag.
• Flexibele slangsystemen: In plaats van een vaste ring wordt een flexibele slang gebruikt die je rond de paal kunt wikkelen. Handig bij complexe vormen of wanneer je snel moet verplaatsen. Kosten: €3.000 tot €5.000 per dag.

Bij grotere projecten werken bedrijven zoals Boskalis en Van Oord vaak met custom systemen van leveranciers als Trelleborg of Royal IHC. Deze systemen zijn modulair opgebouwd en kunnen worden aangepast aan specifieke dieptes (tot 50 meter) en stromingen.

De keuze hangt af van de projectomvang, de diepte en de ecologische gevoeligheid. Voor een kleinschalig project met enkele palen volstaat een single curtain. Voor een heel windpark met tientallen monopiles is een double curtain of een combinatie met andere maatregelen verstandiger.

Praktische tips voor het inzetten van bubble curtains

Begin met een goede voorbereiding. Meet de diepte, stroming en bodemgesteldheid. Zorg dat de ring stabiel ligt en niet kan wegdrijven.

Gebruik zandzakken of ankers om de positie te fixeren. Test de luchtstroom voordat je begint met heien.

Zet de compressoren aan en controleer of de bellen gelijkmatig verspreid zijn. Een ongelijke verdeling geeft minder demping en kan tot geluidsoverschrijding leiden.

Monitor continu. Gebruik akoestische sensoren die rechtstreeks op de heistelling zijn aangesloten. Stel een alarm in op 155 dB, zodat je tijdig kunt bijsturen.

Bij projecten van RWE of Ørsted is deze monitoring vaak verplicht. Reken op onderhoud.

De slangen en compressoren slijten door zout water en gebruik. Plan wekelijks een inspectie en vervang beschadigde delen direct. Een kapotte slang kan leiden tot onvoldoende demping en boetes. Verwerk de kosten in je offerte.

Een bubble curtain bij het heien kost gemiddeld €3.000 tot €6.000 per dag, exclusief personeel. Voor een project van 30 dagen met 50 palen betekent dit een totaalbudget van €150.000 tot €300.000.

Zorg dat je deze kosten meeneemt in je planning en prijsberekening. En tot slot: werk samen met ecologen.

Zij kunnen helpen bij het opstellen van een geluidsmanagementplan en het aanvragen van vergunningen. Door te voldoen aan de strenge milieueisen voor offshore wind transport voorkom je vertragingen en zorg je voor een soepel verloop.