Wat is 'Bubble Curtain' technologie bij het heien van monopiles?

Stel je voor: je staat op een schip, midden op de Noordzee.

Om je heen golven, wind en een reusachtige monopile die zo dadelijk de zeebodem in wordt geslagen. Het lawaai is oorverdovend, maar het echte probleem zit niet alleen in het geluid.

Het is de onderwaterwereld die er last van heeft. Vissen, zeezoogdieren, de hele mikmak. Daarom is er een slimme truc bedacht: de bubble curtain. Een soort luchtgordijn dat de boel dempt.

Wat is een bubble curtain eigenlijk?

Een bubble curtain is simpelweg een ring van slangen op de zeebodem, met gaatjes erin. Door die slangen wordt lucht geperst.

Het zorgt voor een gordijn van luchtbellen dat rondom de heipaal hangt. Die luchtbellen werken als geluidsabsorberend materiaal. Het geluid van de heistelling wordt gebroken voordat het ver de zee in kan.

Het klinkt banaal, maar het is briljant. Zonder deze technologie zou het heien van monopiles voor windturbines een geluidsflater zijn voor vissen en zeezoogdieren.

Met de bubble curtain beperk je de overlast tot een straal van ongeveer 50 meter rondom de paal. Buiten die zone daalt het geluidsniveau significant. Bij projecten zoals Hollandse Kust Zuid en VindeX is deze technologie standaard.

Het is niet meer optioneel. De Nederlandse overheid eist het, en de EU-richtlijnen zijn streng.

Zonder bubble curtain loop je het risico dat je vergunning niet rondkomt.

En dat wil je niet, want elk uitstel kost je tonnen.

Waarom is dit onmisbaar bij monopiles?

Monopiles zijn zware jongens. We hebben het over stalen palen van 8 tot 10 meter diameter, tot wel 80 meter lang.

Die moeten de zeebodem in met hydraulische heistellingen. Het geluid dat daarbij vrijkomt, is extreem laagfrequent.

Dat reikt kilometers ver en kan dolfijnen en bruinvissen verstoren. Vooral tijdens de paarseizoenen is dat een issue. De bubble curtain dempt dat geluid met 10 tot 15 decibel.

Dat klinkt als weinig, maar in de praktijk betekent het dat de geluidsbelasting binnen de wettelijke limieten blijft. Zonder deze demping zou je soms tot 20 kilometer uit de kust moeten werken, wat logistiek onhaalbaar is. Met bubble curtain kun je dichter bij de kust werken, wat scheelt in brandstof en tijd. Er is ook een economische reden.

Een gemiddelde monopile fundering in de zeebodem heien duurt 2 tot 3 dagen per paal.

Zonder bubble curtain loop je vertraging op door extra monitoring en vergunningen. Met de technologie kun je doorwerken, omdat je voldoet aan de eisen. Dat scheelt al snel €50.000 tot €100.000 per dag aan operationele kosten.

Hoe werkt het in de praktijk?

Het systeem bestaat uit drie delen: de luchtcompressoren, de slangenring en de verankering.

De compressoren staan aan boord van het schip of op een ponton. Ze pompen lucht via een leiding naar de ring op de zeebodem. De ring is gemaakt van flexibele, versterkte slangen, vaak van polyurethaan of rubber.

De ring wordt rondom de heipaal gelegd, op ongeveer 2 tot 5 meter afstand. De diepte hangt af van de waterdiepte, meestal tussen de 15 en 40 meter.

De luchtbellen stijgen op en vormen een muur van schuim. Dat schuim breekt het geluid.

Het systeem draait continue tijdens het heien, vaak 24 uur per dag. Er zijn verschillende maten. De standaardring voor monopiles is 12 meter diameter, maar voor grotere palen tot 15 meter wordt er een custom ring gemaakt. De luchtstroom is ongeveer 100 tot 200 kubieke meter per uur, afhankelijk van de diepte. Het verbruik van compressoren is hoog, dus je hebt vaak 2 tot 3 grote units nodig, zoals Atlas Copco GA 250 of vergelijkbare modellen.

Varianten en prijsindicaties

Er zijn drie hoofdtypen bubble curtains in gebruik. Type 1 is de enkele ring, goed voor projecten tot 20 meter diepte. Type 2 is een dubbele ring, voor extra demping bij offshore heien in dieper water.

Type 3 is een combinatie met een tweede scherm van schuim of zeil, voor extreem gevoelige gebieden.

Prijzen variëren per project. Een enkele ring kost tussen €15.000 en €25.000, inclusief installatie.

Een dubbele ring loopt op tot €40.000. De verhuur van compressoren kost ongeveer €2.000 per dag per stuk. Voor een typische monopile-installatie van 3 dagen reken je dus op €30.000 tot €50.000 aan bubble curtain kosten per paal.

Merken die je vaak ziet zijn Boskalis, Van Oord en specialisten als Deep.

Zij leveren complete systemen, inclusief operators. Voor een project van 50 palen, zoals bij Hollandse Kust, betaal je al snel €1,5 tot €2 miljoen aan bubble curtain kosten. Dat klinkt veel, maar het is een fractie van de totale projectkosten, die kunnen oplopen tot €500 miljoen.

Praktische tips voor je volgende project

• Kies het juiste type ring op basis van waterdiepte. Te klein en je krijgt geen goede demping; te groot en je verspilt lucht.
• Plan de installatie ruim van tevoren. De ring moet liggen voordat de heistelling start, anders loop je vertraging op.
• Monitor de luchtdruk continu. Te weinig druk betekent minder demping en mogelijke boetes vanuit de vergunning.
• Combineer met andere maatregelen, zoals geluidsschermen of tijdelijke stiltegebieden, voor extra zekerheid.
• Reken op een backup-compressor. Als er eentje uitvalt, moet je direct door kunnen werken.

Een goede bubble curtain is als een warme deken voor de zeebodem: het beschermt wat eronder leeft en houdt je project soepel draaiende.

Als je een project plant, vraag dan altijd om een demo van het systeem. Veel leveranciers bieden een proefrun aan op locatie.

Dat geeft je vertrouwen en zorgt dat je weet wat je kunt verwachten.

En vergeet niet: bubble curtain is geen kostenpost, maar een investering in efficiëntie en vergunningen. Met deze technologie kun je monopiles installeren zonder de zee te verstoren. Het is een win-win voor mens, milieu en projectresultaat.

Dus de volgende keer dat je op een heischip staat, kijk dan eens naar die luchtbellen. Ze zijn je beste vriend op zee.