Wat is 'Biofouling' en hoe beïnvloedt het het brandstofverbruik?

Stel je voor: je vaart met je heavy-lift schip naar een offshore locatie, de lading is zwaar en de timing is strak. Dan merk je dat je motor harder moet werken en je brandstoftank veel sneller leeg raakt.

Waarschijnlijk zit er biofouling op de romp. Dat is een laag van algen, mosselen en ander spul dat zich vastzet op natte delen van je schip.

Het voelt alsof je met een dikke jas aan moet zwemmen: meer weerstand, meer brandstof, meer kosten. Biofouling is een serieus probleem in de maritieme wereld. Het begint klein en groeit snel, zeker in warm water.

Als je niets doet, verbruik je al snel 10-30% meer brandstof. In de offshore- en heavy-lift sector telt elk procentje. Je wilt geen vertraging, geen extra kosten en geen onverwachte onderhoudsmomenten. Dit stappenplan helpt je om biofouling te herkennen, te voorkomen en weg te halen. Zo houd je je brandstofverbruik laag en je operatie soepel.

Wat je nodig hebt: materialen, voorwaarden en budget

Voordat je begint, zorg je dat je de juiste spullen bij elkaar hebt. Voor een typisch inspectie- en schoonmaakmoment op een offshore heavy-lift schip heb je dit nodig:

• Goede duikuitrusting of ROV (Remotely Operated Vehicle) met camera en verlichting, bijvoorbeeld een Saab Seaeye Falcon of een vergelijkbare ROV die je kunt huren voor €1.500-€3.000 per dag.
• Antifouling verf van een gerenommeerd merk zoals International Paint (Interlux), Hempel of AkzoNobel (Sigmaglide), €80-€150 per liter, afhankelijk van het type.
• Reinigingsmiddelen die veilig zijn voor offshore wateren, bijvoorbeeld een biologisch afbreekbare rompreiniger van Bio-Point, €30-€60 per 5 liter.
• Drukspuit van 200-300 bar voor het verwijderen van losse aanslag, €300-€800 in aanschaf of €50-€100 per dag te huur.
• Meetapparatuur: een eenvoudige weerstandsmeter of speedlog, plus een brandstofmeter die nauwkeurig genoeg is (0,5% nauwkeurigheid). Voor een professionele setup betaal je €2.000-€5.000.
• Veiligheidsmiddelen: reddingsvesten, duikflessen, communicatieapparatuur en gasdetectie. Zorg dat je voldoet aan de IMO- en SOLAS-normen.
• Logboek of digitale tool voor het bijhouden van inspecties, schoonmaakmomenten en brandstofdata, bijvoorbeeld een Ship Management Systeem van Veson of een eenvoudig Excel-template.
• Een planning van 4-8 uur voor inspectie en schoonmaak, plus 1-2 dagen voor het aanbrengen van nieuwe antifouling als dat nodig is.

Check ook de lokale regelgeving. In offshore wateren gelden strengere milieueisen.

Gebruik alleen producten die zijn goedgekeurd voor gebruik op zee. Zorg dat je duikteam gecertificeerd is en dat je een permit-to-work hebt voor onderwaterwerkzaamheden.

Stap 1: inspecteer de romp en identifyeer biofouling

Je begint met een grondige inspectie van de romp, de schroef, de roeren en de stabilisatoren. Gebruik een ROV of duikers om de onderwaterdelen te bekijken.

1. Voer een visuele inspectie uit van de waterlijn tot de diepste delen van de romp. Kijk naar groene aanslag, mosselen, barnakels en harde lagen. Doe dit bij voorkeur bij een temperatuur van 15-25°C, want dan groeit biofouling sneller.
2. Meet de dikte van de laag op drie tot vijf punten per sectie (bijvoorbeeld voor, midden en achter). Gebruik een eenvoudige meetlat of een ultrasone diktemeter. Een laag van 1-3 mm is al genoeg om de weerstand met 5-10% te verhogen.
3. Maak foto’s en video’s van elke sectie. Zet een tijdsmarkering en GPS-positie erbij. Dit helpt bij het vergelijken van inspecties later.
4. Check de schroefbladen en de schacht. Een laag van 2 mm op een schroefblad kan de efficiëntie met 15% verminderen.
5. Noteer de waterdiepte, temperatuur en zoutgehalte. Warm, zout water versnelt de groei. In de Noordzee zie je vaak een groeiperiode van 4-6 weken zonder onderhoud.

Let op de volgende tekenen van biofouling: Veelgemaakte fouten: je inspectie te snel doen en alleen de waterlijn bekijken. Doe altijd een volledige inspectie, inclusief schroef en roeren. Vergeet niet om de inspectie te koppelen aan je brandstofdata. Als je merkt dat je verbruik met 10% stijgt zonder andere oorzaak, is biofouling een serieuze kandidaat.

Stap 2: bepaal de impact op brandstofverbruik

Nu je de biofouling hebt geïdentificeerd, is het tijd om de impact op je brandstofverbruik te berekenen.

1. Verzamel brandstofdata van de afgelopen 4-8 weken. Kijk naar het verbruik per zeemijl en per uur. Gebruik een nauwkeurige meter (0,5% nauwkeurigheid) en noteer de omstandigheden (snelheid, lading, wind, stroom).
2. Vergelijk je data met een baseline: een schone romp onder vergelijkbare omstandigheden. Een vuistregel: een laag van 1 mm biofouling verhoogt het verbruik met 3-5%. Bij 3-5 mm kan dit oplopen tot 15-30%.
3. Gebruik een eenvoudige formule: extra verbruik (%) = (gemeten verbruik - baseline verbruik) / baseline verbruik × 100. Bijvoorbeeld: je verbruik steeg van 120 liter/uur naar 140 liter/uur. Dat is een toename van 16,7%.
4. Reken uit wat dit kost. Bij een dagverbruik van 2.400 liter en een dieselprijs van €1,10 per liter kost een toename van 10% €264 per dag. Over een maand van 20 vaardagen is dat €5.280 extra.
5. Check ook de impact op snelheid en planning. Een toename van 15% weerstand kan 0,5-1 knoop snelheid kosten op een heavy-lift schip. Dat kan resulteren in een vertraging van een uur of meer per reis, wat in de offshore-sector duur kan zijn.

Dit helpt je om de urgentie te voelen en om budget te maken voor onderhoud. Vergeet naast brandstofverbruik ook niet om de beste ultrasone diktemeters voor rompinspectie in te zetten.

Veelgemaakte fouten: je baseline niet vastleggen of alleen kijken naar totaalverbruik zonder rekening te houden met lading en wind. Zorg dat je altijd corrigeert voor operationele variabelen. Gebruik een spreadsheet om dit maandelijks bij te houden.

Stap 3: verwijder biofouling op een veilige en effectieve manier

Als je biofouling hebt geïdentificeerd en de impact hebt berekend, is het tijd om te verwijderen. Dit is een kritieke stap om je brandstofverbruik te verlagen en je operatie soepel te houden.

1. Plan een droogdok of een onderwaterreiniging. Voor een heavy-lift schip is een droogdok vaak nodig als de laag dik is (meer dan 5 mm). Een dokbeurt kost €50.000-€150.000, afhankelijk van de grootte en het aantal dagen. Een onderwaterreiniging met duikers of ROV kost €5.000-€15.000 per sessie.
2. Gebruik een drukspuit met 200-300 bar om losse aanslag te verwijderen. Werk van boven naar beneden en van voor naar achter. Besteed 2-4 uur per sectie. Bij een schip van 100 meter lengte ben je makkelijk 8-12 uur kwijt.
3. Gebruik biologisch afbreekbare reiniger voor hardnekkige aanslag. Breng het aan met een borstel of sproeier, laat het 10-15 minuten inwerken en spoel het af. Doe dit alleen op plekken waar het mag, volgens milieuregels.
4. Inspecteer de schroef en roeren extra goed. Verwijder mosselen en barnakels met een handmatig gereedschap. Een schone schroef levert direct 5-10% brandstofwinst op.
5. Documenteer elke stap. Maak foto’s voor en na, en noteer de tijd en de gebruikte materialen. Dit helpt bij het plannen van toekomstig onderhoud.

Veelgemaakte fouten: te hard spuiten en daarmee de verf beschadigen, of onvoldoende droogtijd geven voordat je nieuwe antifouling aanbrengt.

Gebruik altijd de juiste druk en afstand (15-20 cm) en volg de productinstructies op.

Stap 4: breng antifouling aan en voorkom nieuwe groei

Nu de romp schoon is, is het tijd om nieuwe biofouling te voorkomen.

1. Kies het juiste antifouling type. Voor offshore heavy-lift schepen is een harde antifouling (bijvoorbeeld International Intersmooth of Hempel Antifouling) vaak beter dan een zachte. Kosten: €80-€150 per liter. Een gemiddeld schip van 100 meter en 20 meter breed heeft ongeveer 1.500-2.000 liter nodig, dus een totaalbedrag van €120.000-€300.000.
2. Voer de applicatie uit in een droge omgeving. Breng de verf aan met een spuit of roller, in lagen van 150-200 micron. Laat elke laag 4-6 uur drogen bij 15-20°C. Gebruik een primer waar nodig, volgens de fabrikant.
3. Focus op de waterlijn en de diepste delen van de romp. De waterlijn krijgt vaak de meeste aanslag. Breng hier extra aandacht en een dikkere laag aan.
4. Controleer de schroef en roeren. Gebruik een speciale antifouling voor bewegende delen, zoals een epoxy-gebaseerde coating. Dit voorkomt dat de laag loslaat door de beweging.
5. Plan een onderhoudscyclus. Inspecteer elke 4-6 weken en breng indien nodig een extra laag aan. In de praktijk zie je dat een goede antifouling 12-18 maanden meegaat, afhankelijk van de omstandigheden.

Een goede antifouling laag is essentieel voor langdurige bescherming en een laag brandstofverbruik. Naast onderhoud aan de romp, is het voor de betrouwbaarheid van je schip ook cruciaal om te werken met de beste leveranciers van reserveonderdelen voor Wärtsilä motoren.

Veelgemaakte fouten: te dunne lagen aanbrengen of vergeten om de romp goed te ontvetten. Gebruik een verf die geschikt is voor de vaargebieden en de snelheid van je schip. Een verkeerde keuze kan leiden tot extra weerstand en meer brandstofverbruik.

Stap 5: monitor en verifieer de resultaten

Nu je de biofouling hebt verwijderd en antifouling hebt aangebracht, is het tijd om de resultaten te meten. Dit helpt je om het succes van je inspanningen te bevestigen en om toekomstige beslissingen te sturen.

1. Meet het brandstofverbruik opnieuw onder vergelijkbare omstandigheden. Gebruik dezelfde baseline als in stap 2. Verwacht een daling van 10-25% in verbruik, afhankelijk van de mate van biofouling die je hebt verwijderd.
2. Controleer de snelheid en de weerstand. Gebruik een speedlog en vergelijk de gemeten snelheid met de baseline. Een daling van 0,5-1 knoop is een goed teken dat de romp weer schoon is.
3. Inspecteer de antifouling laag na 2-4 weken. Kijk naar eventuele loslatingen of beschadigingen. Repareer kleine plekken direct met een extra laag.
4. Houd een logboek bij van alle metingen, inspecties en onderhoudsmomenten. Gebruik dit om trends te herkennen en om je onderhoudsplanning te verbeteren.
5. Vergelijk de kosten van onderhoud met de besparing op brandstof. Een investering van €150.000 in antifouling kan binnen 6-12 maanden worden terugverdiend door een brandstofbesparing van 10-15%.

Veelgemaakte fouten: meten onder verschillende omstandigheden zonder correctie, of vergeten om de antifouling laag na te kijken. Zorg voor consistente metingen en een strakke onderhoudscyclus.

Verificatie-checklist

• Inspectie uitgevoerd met ROV of duikers, inclusief foto’s en video’s.
• Brandstofdata verzameld en vergeleken met baseline.
• Berekening gemaakt van de impact op verbruik en kosten.
• Biofouling verwijderd met drukspuit en reiniger, inclusief schroef en roeren.
• Antifouling aangebracht in de juiste dikte en op de juiste plekken.
• Resultaten gemeten en vergeleken met de baseline.
• Logboek bijgewerkt en onderhoudsplanning vastgelegd.

Met deze stappen en door te investeren in shaft power metering houd je je brandstofverbruik laag en je operatie soepel.

Biofouling is een uitdaging, maar met de juiste aanpak is het goed te beheersen. Je bespaart niet alleen geld, maar vermindert ook je ecologische voetafdruk. En dat is iets om trots op te zijn.