Waarom hebben sommige kranen twee haken (Main hoist & Aux hoist)?

Een kraan met één haak is op een offshore-schip of heavy-lift vessel vaak net niet genoeg. Je wilt sneller, flexibeler en veiliger werken. Dan kom je uit bij een kraan met twee haken: een Main hoist en een Aux hoist.

Dat is geen luxe, dat is een slimme oplossing voor complexe klussen op zee.

Het scheelt tijd, vermindert risico’s en maakt moeilijke lifts ineens wel mogelijk. Denk aan het afbouwen van een windturbine of het laden van een zware transformator.

In zo’n situatie wil je geen compromissen. Stel je voor: je hebt maar één haak. Dan ben je constant aan het wisselen van takel, of je moet een lift met twee delen doen.

Dat kost tijd en geld. En tijd en geld zijn op zee schaars.

Met twee haken kun je gelijktijdig werken. De Main hoist tilt het zware gewicht. De Aux haal de last aan of brengt ‘m op z’n plek. Het is teamwork, maar dan met staal en hydrauliek.

Wat is een Main hoist en een Aux hoist?

De Main hoist is de spier van de kraan. Dit is de haak die de zwaarste lasten kan tillen, tot wel 1.000 ton of meer op de grootste schepen. De lijn loopt via een hoofdlier en een grote giek.

De Aux hoist is de hulpje. Hij is lichter, vaak met een capaciteit van 50 tot 300 ton.

Hij zit op een aparte lier en heeft een eigen kabel. Soms zit hij vast in de giek, soms kan hij ook los op een tweede giekboom.

Door ze tegelijk te gebruiken, hou je de last stabiel en bepaal je zelf hoe je ‘m draait of kantelt. Een goed voorbeeld: je moet een 300 ton zwaar dekstuk op een platform leggen. Met alleen een Main hoist zou het dekstuk slingeren en kun je het niet precies positioneren.

Met een Aux haak erbij trek je het object strak en draai je het om de juiste hoek.

Zo voorkom je schade en onveilige situaties. Het is alsof je twee armen hebt in plaats van één.

Waarom twee haken? De praktische voordelen

Het grootste voordeel is tijdswinst. Je kunt lifts combineren.

Terwijl de Main hoist een zware fundatie op z’n plek tilt, haalt de Aux alvast de verbindingsbouten en gereedschap omhoog. Zo werk je in een continue stroom.

Op een dag kun je zo twee tot drie keer meer werk verzetten. En op een dag met een daghuur van €50.000 voor het kraanschip, telt elk uur. Veiligheid wint ook enorm, zeker bij hijsen in de offshore windsector. Een enkele haak kan doorschieten of draaien als de wind erop staat.

Met een tweede lijn hou je de last volledig onder controle. Je voorkomt schommelen en onverwachte bewegingen.

Vooral bij monitoren van platforms of het installeren van grote windturbinebladen is dat essentieel. De Aux zorgt voor de juiste hoek en stabiliteit, terwijl de Main het gewicht draagt. Flexibiliteit is de derde reden.

Soms is een lift te groot voor de Aux, maar te klein voor de Main. Of je wilt juist twee aparte lasten tegelijk oppakken.

Met twee haken kun je wisselen zonder wisseltijd. Je kunt de Aux gebruiken voor ‘rigging’ (het vastmaken van de last) terwijl de Main al in positie staat.

Dat soort slimme processen maakt een project.

Hoe het werkt: de techniek erachter

Elke hoist heeft zijn eigen lier. De Main lier zit vaak in de kraantoren of onder in het schip en heeft dikke kabels (zoals 36 mm of 42 mm diameter) van staal of synthetisch.

De Aux lier is compacter, vaak met een dunnere kabel (rond de 20-24 mm). Beide lijnen lopen via katrollen in de giek.

De machinist bestuurt ze vanuit de kraancabine met twee aparte bedieningshendels of een touchscreen met dubbele functionaliteit. Systeemsoftware houdt rekening met het totaalgewicht en de belasting per haak. Er bestaan twee hoofdopstellingen. De eerste is een enkele giek met twee lijnen.

De Aux loopt dan vaak naast of iets boven de Main. De tweede is een dual-giek opstelling, waarbij de Aux op een aparte giekboom zit.

Die laatste is flexibeler, maar wel duurder en zwaarder om te bouwen. De besturing moet synchroon lopen: als de Main omhoog gaat, moet de Aux meebewegen om de hoek te behouden. Moderne systemen hebben automatische hoekcompensatie.

Veiligheidsfuncties zitten er standaard op. Elke lier heeft een lastbegrenzer (load moment indicator).

Als de Aux te zwaar trekt of de Main te ver doorschiet, remt het systeem af.

Er zijn anti-sway systemen die de kabeltrillingen dempen. En er zijn noodstoppen per lijn. Op offshore-schepen is het vaak verplicht om met een redundante opstelling te werken: als één systeem uitvalt, kan de ander de last veilig vasthouden.

Prijzen en modellen: van licht tot zwaar

Voor lichte offshore klussen op schepen tot 100 ton capaciteit kijk je naar modellen van MacGregor of Huisman. Een compacte dual-hoist kraan (Main 80 ton, Aux 20 ton) kost nieuw tussen €400.000 en €700.000. Benieuwd naar de kosten voor het installeren van een nieuwe kraan?

Gebruikt, van een schip dat 5-10 jaar mee heeft, ligt de prijs tussen €200.000 en €350.000.

Dit type zie je veel op platformsupply vessels (PSV’s) en kleine heavy-lift barges. Middelgroot, voor schepen tot 500 ton, kom je uit bij merken als Liebherr en Kenz.

Een Main van 300 ton en Aux van 80 ton kost nieuw ongeveer €1,2 tot €2 miljoen. Tweedehands, goed onderhouden, circa €600.000 tot €1,2 miljoen. Deze kranen hebben vaak een telescopgiek en zijn geschikt voor windenergieprojecten en grotere platformonderdelen. Zorg voor goed onderhoud; de topklasse, voor heavy-lift schepen tot 2.000 ton of meer, komt van Mammoet (P&H), Liebherr (offshore series) of Huisman (mega-klasse).

Denk aan een Main van 1.000 ton en Aux van 300 ton.

Nieuwprijs ligt tussen €6 en €12 miljoen, afhankelijk van gieklengte en software. Gebruikt is er een levendige markt: een 10-jaar oude unit gaat voor €3 tot €6 miljoen. Let bij aanschaf op de certificaten (DNV-GL, ABS) en de staat van de kabels en hydrauliek.

Praktische tips voor projecten met dubbele hoists

1. Plan je lifts tot in detail. Maak een liftplan waarin je exact aangeeft welke haak welk deel van de last doet. Reken uit hoe de verhouding tussen Main en Aux loopt. Zo voorkom je dat de Aux te zwaar belast raakt of dat de last scheef trekt.
2. Investeer in training. Een machinist die gewend is aan één haak, moet wennen aan twee. Zorg dat ze oefenen met synchroniseren en met noodprocedures. Een dagje training scheelt je later een ongeluk.
3. Check de rigging. Gebruik de juiste slings en spreads. Voor dual-hoist lifts heb je soms een spreader bar nodig om de hoeken te behouden. Zorg dat je materiaal geschikt is voor de combinatiebelasting.
4. Denk aan het weer. Op zee kan de wind plotseling toenemen. De Aux helpt om een last te stabiliseren, maar bij te veel wind moet je de lift uitstellen. Houd rekening met een veilige windgrens, vaak niet meer dan 10-12 m/s.
5. Onderhoud is key. Laat de kabels en katrollen elke week visueel controleren. Vervang de kabels volgens schema, meestal elke 2 tot 4 jaar afhankelijk van gebruik. Een defecte Aux kan een heel project vertragen.

Een dubbele haak is een investering die zich terugbetaalt in snelheid en veiligheid. Als je een project hebt met complexe lifts, zware lasten of nauwe posities, is het geen overbodige luxe.

Het geeft je controle. En op zee is controle het beste wat je kunt hebben. Dus, de volgende keer dat je een kraanschip uitzoekt: vraag naar de Main en Aux hoist. Het kan je project maken of breken.

Een kraan met twee haken is teamwork op het dek. De Main tilt, de Aux stuurt. Samen maken ze het werk lichter en veiliger.