TECHNICAL: Hoe werkt een 'Diamond Wire Saw' voor dikke stalen poten?

Stel je voor: je staat op het dek van een offshore support vessel, de wind waait hard en de golven beuken tegen de romp. Verderop ligt een oud productieplatform dat gesloopt moet worden.

De dikke stalen poten van de jacket, soms wel 800 millimeter dik, moeten eraf. Met explosieven is het een optie, maar dat is vaak te gevaarlijk en rommelig. Dan is er een slimmere, stillere manier: de diamond wire saw.

Een prachtig stuk techniek dat staal als boter snijdt, zonder vonken en zonder herrie.

Dit is hoe het werkt, stap voor stap.

Wat je nodig hebt voordat je begint

Een diamond wire saw is geen speelgoed. Je kunt zomaar niet beginnen.

Eerst moet alles kloppen. Je hebt het juiste materiaal nodig, de juiste omstandigheden en de juiste papieren.

Veiligheid staat voorop, altijd. In de offshorewereld is er geen ruimte voor fouten. De druk kan oplopen tot 150 bar, de draad kan met 20 meter per seconde snijden.

Een verkeerde beweging en het mis. Voor een typische klus op een North Sea platform, waar je een poot van 600 tot 800 mm dikte moet doorzagen, regel je het volgende:

• Een diamond wire saw machine. Denk aan een merk als Wireline of Diamec, met een vermogen van minimaal 50 kW. Zo’n machine kost nieuw al gauw €150.000 tot €250.000.
• De diamantdraad zelf. Geen goedkope spul. Een draad van 11 meter lang, met 40 kralen per meter, kost ongeveer €2.500 per stuk. Voor een dikke poot heb je er minimaal twee nodig.
• Een hydraulische power pack. Die levert de druk voor de motor. Zorg dat die geschikt is voor offshore gebruik, met ATEX-certificering. Die dingen wegen zo’n 300 kg.
• Veiligheidskleding: helm, veiligheidsbril, gehoorbescherming, handschoenen en een harnas als je boven water hangt.
• Communicatiemiddelen: een portofoon die werkt in een lawaaierige omgeving. Je moet elkaar verstaan.
• En tot slot: een vergunning. De klus mag niet starten zonder een goedgekeurde Method Statement (MS) en Risk Assessment (RA). Dat papierwerk kan weken duren.

Stap 1: De draad om de poot leggen

Het begint met het positioneren van de draad. Dit is het lastigste deel, want je moet de draad om een cilinder van 800 mm dik krijgen, terwijl je zelf in de weer bent met een boot en een hijskraan.

1. Maak de diamond wire los van de haspel. De draad is fragiel, dus pak hem voorzichtig aan. Geen scherpe randen raken.
2. Bevestig een gewicht (een ‘drop weight’) van ongeveer 10 kg aan het einde van de draad. Dit helpt om de draad strak te houden en makkelijker onder de poot door te krijgen.
3. Laat de draad langzaam zakken langs de buitenkant van de jacket poot. Gebruik een guiding tool of een simpele lijn om de draad te sturen. Dit duurt ongeveer 10 minuten per poot, afhankelijk van de stroming.
4. Haal de draad onder de poot door. Als je een ROV gebruikt, duurt dit 5 tot 10 minuten. Handmatig kan het langer duren, soms wel 20 minuten.
5. Haal de draad weer omhoog en sluit de twee uiteinden aan elkaar met een speciale koppeling (meestal een ‘quick connector’). Nu zit er een lus om de poot.

Meestal gebeurt dit vanaf een kleinere werkboot of met behulp van een ROV (Remotely Operated Vehicle).

Veelgemaakte fout: De draad te snel laten zakken. Dan klapt hij tegen de poot en kan er een kraal breken. Een gebroken kraad betekent dat je de hele draad moet vervangen. Dat is €2.500 euro en een hoop vertraging.

Stap 2: De machine opstarten en afstellen

De draad zit eromheen. Nu moet de machine aan het werk.

De motor wordt opgehangen aan een kraan of een speciaal frame. De draad loopt over twee of drie wielen en wordt aangedreven door de motor. De spanning is cruciaal.

Zet de power pack aan. De hydraulische pompen beginnen te loeien.

De druk moet langzaam opgebouwd worden. Begin met 50 bar en kijk of de draad soepel loopt.

De spanning op de draad moet ongeveer 200 Newton zijn. Te strak? De draad breekt. Te los? Hij slijt niet goed en gaat slippen. De draadsnelheid is meestal ingesteld op 15 tot 20 meter per seconde. Dat klinkt snel, en dat is het ook.

De diamantkralen slijpen het staal fijn. Er ontstaat een mengsel van staalstof en water.

Je ziet het niet, maar je hoort een dof gerommel. Veelgemaakte fout: Te veel koelwater gebruiken. Je hebt water nodig om de draad koel te houden en het stof weg te spoelen, maar te veel water vermindert de slijpkracht. Ongeveer 10 liter per minuut is genoeg. Gebruik je er 50, dan verleng je de snijtijd met 50%.

Stap 3: Het daadwerkelijke snijden

Hier gaat het gebeuren. De machine draait, de draad snijdt.

Je bent nu een tijdje bezig. Voor een poot van 800 mm dikte duurt het ongeveer 2 tot 4 uur, wat direct invloed heeft op wat het ontmantelen van een middelgroot Noordzee-platform kost.

• De temperatuur van de power pack. Die mag niet boven de 80 graden komen.
• De spanning op de draad. Als die te laag wordt, moet je bijstellen.
• De slijtage van de kralen. Als ze te klein worden, moet je de draad vervangen. Een nieuwe draad gaat ongeveer 50 tot 100 m2 snijden.

Het hangt af van de hardheid van het staal (soms zit er nog beton of roest op) en de spanning. Hou de machine in de gaten. Controleer elke 15 minuten:

De machine beweegt langzaam mee terwijl hij snijdt. Dit heet ‘feeding’. Je geeft hem ongeveer 1 tot 2 mm per minuut voorwaartse beweging.

Dus na 20 minuten zit je 2 tot 4 cm diep. De diepte meet je met een sensor of met de hand. Veelgemaakte fout: De machine te lang stilzetten. Als je stopt met snijden, koelt de draad af en hecht hij zich vast aan het staal. Dan moet je weer opnieuw beginnen. Blijf continu bewegen, ook als het even tegenzit.

Stap 4: De laatste fase en het losmaken

Het einde is in zicht. Je voelt dat de weerstand minder wordt. De draad breekt bijna door.

Dit is het moment om extra voorzichtig te zijn. De spanning verandert plotseling.

Reduceer de snelheid naar 5 meter per seconde. Laat de machine nog 5 minuten doordraaien om de laatste vezels door te snijden.

De poot van de constructie is nu los. Meestal blijft hij nog even hangen door roest of vuil. Met een kleine klap van een hamer of een duw van de kraan laat de jacket fundering los.

Haal de draad los. Wees voorzichtig, de draad is nu heet en scherp.

Laat hem langzaam op de haspel teruglopen. Controleer direct op beschadigingen. Als er een kraal mist, is de draad onbruikbaar voor de volgende klus. Spoel de machine schoon met water.

Verwijder al het staalstof. Het spul zit overal in.

Als je het niet doet, roest de boel en gaat de machine kapot.

Veelgemaakte fout: De draad te snel van de haspel afhalen. De spanning kan dan doorschieten en de draad knapt. Altijd langzaam en gecontroleerd.

Verificatie-checklist

Voordat je het dek verlaat, loop je deze lijst na. Niks is vervelender dan later terugkomen omdat je iets bent vergeten.

• Is de poot volledig doorgesneden? Controleer met een camera of een meetlint. De opening moet minimaal 10 mm zijn.
• Zijn er geen beschadigingen aan de rest van de jacket? De draad mag niet tegen andere delen zijn geslagen.
• Is de diamond wire schoon en gecontroleerd? Geen gebroken kralen?
• Is de power pack uitgeschakeld en afgekoeld?
• Zijn alle veiligheidsprocedures nageleefd? Is het gebied vrij van onbevoegden?
• Is het snijverslag ingevuld? Hoeveel m2 is er gesneden, welke draad is gebruikt, hoe lang duurde het?

Als je ja kunt antwoorden op al deze vragen, ben je klaar. De klus is geklaard. Je hebt een stuk offshore geschiedenis verwijderd, volgens alle HSE-vereisten voor werken op een decommissioning project. Nu is het tijd voor een bak koffie en de volgende klus.