Spotmarkt vs. Lange termijn contracten (COA)

Een project van €50 miljoen stilzetten omdat er een kraanschip van 1.000 ton capaciteit te laat komt? Dat doet pijn. Heel veel pijn. De keuze tussen een spotmarkt-boeking en een langlopend Contract of Affreightment (COA) is misschien wel de belangrijkste beslissing die je maakt in de voorbereiding van je project.

Het bepaalt niet alleen je budget, maar ook je gemoedsrust. Het is het verschil tussen constant brandjes blussen of met vertrouwen naar de volgende mijlpaal toewerken. Laten we dit eens rustig op een rijtje zetten, zonder ingewikkelde termen.

De spotmarkt: de een-na-laatste redding

De spotmarkt werkt eigenlijk als een Uber voor heavy-lift schepen. Je hebt nú een lading die van Rotterdam naar Noorwegen moet, bijvoorbeeld een 200-tons decompressieunit.

Je belt een paar partijen, vraagt om een prijs en als je akkoord gaat, vaart het schip. Simpel.

Het voelt flexibel en je betaalt alleen voor wat je op dat moment nodig hebt. Als je één enkele lift hebt, is dit vaak de meest logische optie. Maar die flexibiliteit heeft een flink prijskaartje.

De spotmarkt is een echte markt: vraag en aanbod bepalen de prijs. In een drukke periode – denk aan het einde van het kwartaal of tijdens grote onderhoudssluitingen in de offshore – kunnen de tarieven voor een zware liftschip zoals een Heerema of Allseas vaartuig exploderen.

Je bent dan een gijzelaar van de marktprijs. Wat je ook betaalt, er is geen ruimte voor onderhandeling als de markt op slot zit. Een ander groot risico is beschikbaarheid. Er zijn nu eenmaal niet oneindig veel schepen met een 2.000-tons kraan aan boord.

Als jij op het laatste moment belt, is de kans groot dat de geschikte DP2-monohull of semi-sub al bezet is.

Je kunt dan een minder geschikt schip nemen met hogere kosten of je project uitstellen. Beide opties zijn killing voor je planning en je budget.

Het COA: je stukje zekerheid op zee

Een Contract of Affreightment (COA) is de tegenhanger van de spotmarkt. Dit is een langlopende afspraak, meestal voor een heel project of een periode van 6 tot 24 maanden.

Je spreekt van tevoren een vaste prijs per ton of per voyage af en garandeert een bepaalde hoeveelheid werk. Stel, je bouwt een nieuw windpark en je weet dat je de komende 18 maanden elke maand 10 turbines naar zee moet varen.

Dan sluit je een COA voor die 180 lifts. De grootste winst van een COA is rust. Je weet exact wat de transportkosten worden. Die kun je doorrekenen in je totaalprojectbegroting. Geen verrassingen.

Bovendien ben je verzekerd van capaciteit. De rederij reserveert specifieke schepen voor jouw project.

Als er een lift aankomt, hoef je niet te bellen of er wel een schip vrij is; dat is het namelijk bij voorbaat al. Dit is goud waard in een markt waar capaciteit schaars is. Een COA geeft je ook een voorsprong op je concurrentie.

Jij kunt je offerte voor een heel project veel scherper en sluitender maken omdat je de transportkosten al vastgezet hebt. Door je commercieel management in heavy-lift goed in te richten, ziet de klant dat je een betrouwbare planning kunt neerleggen.

Dat bouwt vertrouwen op. Je positioneert je niet als een partij die alles op het laatste moment regelt, maar als een professionele partner die zijn zaakjes op orde heeft.

De vergelijking: prijs, zekerheid en hoofdpijn

Laten we de twee opties langs een meetlat leggen. We kijken naar de criteria die er voor jouw project écht toe doen.

• Prijs op korte termijn: De spotmarkt wint hier soms. Als de markt stil is en jij hebt een schip nodig dat net uit een klus komt, kun je een scherp tarief scoren. Een COA is in eerste instantie duurder omdat je betaalt voor de zekerheid en de garantie van capaciteit. Je betaalt als het ware een premie voor de rust.
• Prijs op lange termijn: Hier draait de tafel volledig. Een COA met een vaste prijs van €1.200 per ton beschermt je tegen marktpieken. Als de spotmarkt plotseling oploopt naar €2.000 per ton vanwege een tekort aan schepen, zit jij nog steeds veilig op je €1.200. De spotmarkt kan je projectbudget volledig opblazen.
• Captatie (beschikbaarheid): Dit is de zwakte van de spotmarkt. Geen garanties. Met een COA heb je 100% zekerheid dat het schip er is. Je kunt je planning baseren op feiten, niet op hoop. Dit voorkomt dat je project stilvalt.
• Gebruiksgemak en overhead: Elke spot-boeking is een aparte onderhandeling. Offertes, bevestigingen, contracten, factuurcontroles. Het kost tijd en manuren. Bij een COA teken je één contract en loopt alles daarna als een geoliede machine. Je bespaart enorm veel administratieve rompslomp.
• Flexibiliteit: De spotmarkt is super flexibel. Je kunt last-minute annuleren of van schip wisselen. Bij een COA zit je vast aan de afgesproken hoeveelheden. Als je project plotseling stilligt, moet je vaak wel betalen (minimale afname). Die flexibiliteit betaal je dus dubbel en dwars.
• Risico op vertraging: Op de spotmarkt loop je een hoog risico. Geen schip = vertraging. Bij een COA ligt de verantwoordelijkheid bij de rederij om capaciteit te leveren. Zij moeten zorgen dat er een schip is. Als zij falen, zijn ze aansprakelijk. Dat dwingt ze om hun zaakjes op orde te houden.

De keuzehulp: welke route moet jij nemen?

De keuze is niet moeilijk als je eerlijk bent over je eigen situatie.

Kies voor de spotmarkt als:

• Je een eenmalige, specifieke lift hebt die je binnen een paar weken wilt regelen.
  
• Je budget klein is en je de flexibiliteit nodig hebt om te kunnen annuleren.
  
• De markt op dat moment rustig is en er volop capaciteit beschikbaar is.
  
• Je lading niet kritiek is; een vertraging van een week is geen ramp.

Je hoeft niet te twijfelen; je moet alleen de juiste vragen stellen. Het antwoord op de volgende vragen vertelt je direct welke kant je op moet. Denk aan het verplaatsen van een oude generator vanuit een haven naar een slooplocatie.

Het is geen ramp als het een week later gaat. Je wilt gewoon de laagste prijs en een snelle, flexibele oplossing.

Kies voor een COA als:

• Je een langlopend project hebt met meerdere transportsessies (bijvoorbeeld 10+ lifts).
  
• De timing kritiek is; vertraging leidt tot boetes of stilstand op de werf.
  
• Je zekerheid nodig hebt over je totale projectkosten voor je een offerte uitbrengt.
  
• De markt verwacht schaars te zijn (zoals in het vaarseizoen voor offshore wind).

Dan is de spotmarkt je vriend. Je bouwt een nieuw windpark.

Elke turbine moet op een exact moment aanwezig zijn om de volgende fase in te kunnen. Een vertraging van één dag kan een heel team van 100 man stilzetten. Dan is een COA met een DP2-jack-up schip de enige verstandige keuze.

De middenweg: het projectgebonden contract

Gelukkig hoef je niet altijd in een hokje te kiezen. In de praktijk zie je vaak een tussenvorm: het projectgebonden contract.

Dit is eigenlijk een COA die is aangepast aan de realiteit van een project. Je spreekt af dat je bijvoorbeeld 80% van de verwachte lifts vastlegt tegen een vaste prijs.

Die andere 20% laat je vrij. Voor die vaste 80% regel je een schip en betaal je de premie voor de zekerheid. Voor de overige 20% mag je – als je ze nodig hebt – tegen dezelfde voorwaarden gebruikmaken van de vloot, als er capaciteit is. Of je regelt die losse stukjes via de spotmarkt, waarbij je ook rekening houdt met de kosten voor het opleggen van een schip.

Dit geeft je een mooie balans. Je bent verzekerd van het gros van je capaciteit, maar houdt een vinger aan de pols voor onverwachte werkzaamheden.

Een andere optie is een rate-only COA. Hierbij spreek je geen hoeveelheden af, maar alleen een vast tarief voor een bepaalde periode. Als je dan een lift moet doen, boek je het schip tegen dat vaste tarief.

Dit is ideaal als je nog niet precies weet hoeveel werk er aan komt, maar wel weet dat de markt duur wordt. Zo ben je beschermd tegen prijsstijgingen, maar houd je de flexibiliteit om niets te boeken als het werk stilvalt.

Uiteindelijk draait het allemaal om risicomanagement. De spotmarkt is een gok.

Een COA is een verzekering. De truc is om precies te weten welk risico je kunt en wilt lopen. En soms is de slimste zet om een mix te nemen.

Praat met je rederij, leg je projectplanning op tafel en raadpleeg de beste consultancy bureaus voor marktanalyses in de offshore om te zien welke vorm het beste past. Zo bouw je niet alleen een project, maar ook een partnership.