Maatregelen voor brandstofbesparing aan boord
Stookolie aan boord is een enorme kostenpost. Elke druppel die je onnodig verbruikt, haal je rechtstreeks van je winstmarge.
Vooral bij heavy-lift en offshore operaties, waar de motoren continue op volle kracht draaien voor stationeren of hijsen, loopt het bedrag snel op. Je wilt simpelweg minder bunkers verbranden om hetzelfde werk te doen. Dat is pure winst.
De techniek om dit te bereiken noemen we brandstofbesparing. Het draait allemaal om efficiëntie: elke kilowatt uit je brandstof halen en niets verspillen.
Waarom dit echt je aandacht verdient
De offshore-industrie staat onder druk. Emissie-eisen zoals EEXI (Energy Efficiency Existing Ship Index) en CII (Carbon Intensity Indicator) worden strenger.
Een slekte score betekent dat je schip misschien niet meer mag varen of enorme boetes moet betalen. Maar het grootste motief is geld. Neem een typische DP-2 offshore support vessel (OSV) die 30 dagen op zee is.
Bij een gemiddeld verbruik van 25 ton gasoil per dag en een prijs van €900 per ton, ben je al snel €675.000 kwijt voor die ene trip. Als je met slimme maatregelen 8% kunt besparen, houd je €54.000 in eigen zak.
Dat is het salaris van een junior offshore medewerker voor een heel jaar.
Daarnaast is het een kwestie van operationaliteit. Een brandstofcel die op 80% van zijn capaciteit draait, is stiller, koeler en slijt minder snel. Je hebt minder onderhoudsstops nodig en je bent minder afhankelijk van dure bunkerschepen die naar een ver platform moeten varen. Efficiëntie betekent dus ook autonomie en veiligheid.
De drie hoofdpijlers van brandstofbesparing
Om het simpel te houden, zijn er drie gebieden waar je winst kunt boeken: je motoren, je voortstuwing en je energiebeheer. We pakken ze stuk voor stuk.
Veel motoren in de vloot, zoals de bekende Caterpillar 3512 of Wärtsilä 20, draaien vaak op een standaardinstelling.
1. Motortuning en Power Management
Ze leveren vermogen voor een 'worst-case scenario' dat nooit voorkomt. Door de motorsoftware te tunen, kun je het vermogen optimaliseren voor jouw specifieke werkzaamheden. Dit heet 'de-rating' of power tuning.
Je vermogen wordt iets beperkt, maar het rendement (het brandstofverbruik per kW) gaat omhoog. Een typische power tuning voor een 1500 kW generatorset kost ongeveer €4.000,-. De terugverdientijd?
Vaak al binnen 2 maanden bij intensief gebruik. Je vermijdt dat je motoren constant in de 'rode zone' draaien, wat slijtage vermindert en het olieverbruik verlaagt. Ook voorkom je schade door het niet tijdig aanpassen van de motorinstellingen aan nieuwe brandstoffen. Een andere simpele maar effectieve maatregel is het optimaliseren van de Power Management Control (PMC) systemen.
Deze systemen schakelen generatoren bij- en afhankelijk op basis van de belasting.
2. Voortstuwing: Propeller en Romp
Als je bezig bent met licht onderhoud en maar één generator nodig hebt, moet de PMC niet beslissen om drie generatoren te starten 'voor de zekerheid'. Een goed afgestelde PMC voorkomt dat je met overcapaciteit draait. De kosten voor een software-update of her-calibratie liggen vaak onder de €2.500,-.
Voor heavy-lift schepen is de voortstuwing cruciaal. Tijdens het stationeren (DP-modus) draaien de boegschroeven en hoofdschroeven constant om het schip op positie te houden. Dit slurpt energie.
De installatie van hoogrendement propellers (Kappel-propellers) of een retrofit van de schroefas met een bossing cap kan het rendement met 4-6% verhogen. De stroomlijn van de romp wordt hierdoor beter. De prijs voor een dergelijke retrofit op een mid-size schip ligt rond de €80.000,- tot €120.000,-.
Een flinke investering, maar door de besparing op gasoil (vaak 1,5 tot 2 ton per dag) — zeker als je kijkt naar de actuele kosten van maritieme biobrandstoffen — verdien je dit binnen een jaar of twee terug. Vergeet de romp niet.
3. Energie-efficiëntie aan boord (Hotel Load)
Algen en zeewier op de romp zorgen voor extra weerstand. Bij een zwaar schip kan een vervuilde romp tot 10% extra verbruik betekenen.
Regelmatig duiken en schoonmaken is essentieel. Er zijn ook coatings die speciaal ontwikkeld zijn voor offshore schepen die veel in dynamische wateren verblijven. Een coating als Intersleek 1100SR kost ongeveer €150 per vierkante meter (incl. applicatie), maar bespaart tot 5% aan brandstof door de gladde oppervlakte.
Naast de hoofdmotoren verbruiken airco's, verlichting en boorapparatuur ook veel stroom. In de offshorewereld noemen we dit de 'hotel load'.
Tijdens een klus op een platform kan dit oplopen tot 500 kW. Door LED-verlichting te installeren (waar nog niet is), verlaag je het verbruik met 70%. De investering is minimaal, vaak €10.000,- voor een heel schip, en het levert direct een lagere generatorbelasting op. Een stap verder is het installeren van een Energy Storage System (ESS), oftewel een grote accubank.
Dit werkt als een buffer. Als je boormotoren kortstondig veel vermogen vragen, kan de accu dit opvangen in plaats van dat de generator volledig open gaat staan. Dit voorkomt 'piekbelastingen'.
De generator draait op een constante, efficiënte snelheid. De prijs van een ESS voor offshore schepen is nog hoog, rond de €200.000,- voor een 500kWh systeem, maar door de enorme brandstofwinst op pieken en het verminderen van draaiuren aan de generator, wordt dit steeds vaker een standaard investering voor nieuwe schepen.
De kosten en baten op een rij
Het is makkelijk om te zeggen dat je moet investeren, maar hoe zit het met de Return On Investment (ROI)?
- Power Tuning (De-rating): Kosten: €4.000,-. Besparing: €1.500 per maand. ROI: < 3 maanden.
- Propeller Retrofit (Kappel): Kosten: €100.000,-. Besparing: €3.500 per maand. ROI: +/- 28 maanden.
- LED Verlichting Upgrade: Kosten: €12.000,-. Besparing: €400 per maand. ROI: 30 maanden (maar verhoogt ook de veiligheid en levensduur).
- Romp Coating: Kosten: €75.000,- (schip van 500m²). Besparing: €2.000 per maand. ROI: 3 jaar.
Hieronder een paar reële voorbeelden voor een gemiddeld offshore constructieschip. De duurste maatregel is het ESS. Echter, als je kijkt naar de totale levensduur van het schip (20+ jaar), en de stijgende CO2-prijzen, wordt de business case steeds sterker. Hoe kleine rederijen kunnen overleven in een wereld van strengere emissie-eisen, wordt vaak opgelost door deze investeringen te financieren via 'Energy Performance Contracts', waarbij de besparing de rente en aflossing dekt.
Praktische tips voor de dagelijkse operatie
Techniek is mooi, maar gedrag van de bemanning is net zo belangrijk. Hieronder concrete acties die je morgen al kunt uitvoeren.
- Trimmen is winnen: Zorg dat het schip goed getrimd is. Een scheve romp zorgt voor extra weerstand. Pas de ballast aan zodat de waterlijn horizontaal ligt. Dit kan zomaar 2% brandstof besparen op een lange transit.
- DP-Logboek bijhouden: Laat de DP-operator precies bijhouden hoeveel vermogen er per uur verbruikt wordt. Koppel dit aan de weersomstandigheden. Zo ontdek je snel of de verbruikscijfers afwijken (bijvoorbeeld door vervuiling of een kapotte schroef).
- Koelwater-thermostaat: Controleer of de koelwaterthermostaat goed werkt. Te koude motor = meer slijtage en meer brandstofverbruik. De motor moet op de juiste temperatuur draaien (rond de 85-90 graden).
- Geen 'genset' aan voor niks: Schakel niet onnodig een extra generator bij als je weet dat de belasting binnen 10 minuten weer daalt. Gebruik de accu's (indien aanwezig) voor korte pieken.
- Samenwerken met de klant: Overleg met de klant op het platform. Kunnen ze de stroomvoorziening overnemen (shore power) zodat jij je eigen generatoren uit kunt zetten? Dat scheelt uren draaien.
"Een schip dat op de automatische piloot staat, betekent niet dat de engineer op de automatische piloot staat. Blijf monitoren."
Brandstofbesparing is geen hogere wiskunde. Het is een combinatie van slimme techniek en discipline. Door te investeren in tuning, je romp schoon te houden en kritisch te kijken naar je energiegebruik, hou je duizenden euro's per maand over. En met de huidige brandstofprijzen, is dat geld dat je veel beter kunt gebruiken voor nieuwe projecten of moderne apparatuur.