Hoe vervang je een defecte lager in een azimuth thruster?

Een defecte lager in een azimuth thruster is een kritiek probleem op een heavy-lift schip of offshore support vessel. Je staat midden in de golven, de lagering slaat op hol, en je moet direct actie ondernemen om de voortstuwing en positionering te garanderen. Deze handleiding leidt je stap voor stap door de vervanging, zodat je veilig en efficiënt werkt zonder onnodige downtime. We pakken het pragmatisch aan, met specifieke maten voor merken als Schottel, Wärtsilä en Rolls-Royce.

Wat je nodig hebt: materialen, gereedschap en voorwaarden

Voordat je start, zorg je voor een stabiele omgeving. De azimuth thruster moet volledig worden gestopt en vergrendeld.

Gebruik een lock-out tag-out procedure om ongelukken te voorkomen. Werk altijd met minimaal twee personen; een monteur en een assistent voor veiligheid en gereedschap. Verzamel de volgende materialen en gereedschappen:

• Reserve lagering: specifieke maat voor jouw thruster, bijvoorbeeld een tapered roller bearing van 120 mm diameter voor een Schottel SRP 1012, prijs circa €800-€1.200.
• Smeermiddel: marine-grade vet zoals Chevron SRI 2, circa €50 per kilo.
• Hydraulische pers of trekker voor lagering, capaciteit minimaal 10 ton.
• Torquesleutel, ingesteld op 250-400 Nm afhankelijk van de boutmaat M16-M20.
• Meetgereedschap: micrometer (0-200 mm), dial indicator voor speling controle.
• Reinigingsmiddel: marine-grade ontvetter, bijvoorbeeld Loctite SF 7060, €30 per spuit.
• Veiligheidsuitrusting: helm, handschoenen, oogbescherming, en anti-slip schoenen.

Zorg dat de werkplaats op het schip droog en verlicht is. Controleer of de hydraulische systemen zijn afgesloten en dat de thruster op blokken staat om te voorkomen dat deze draait tijdens de werkzaamheden.

Stap 1: Voorbereiding en veiligheid

Begin met het uitschakelen van de azimuth thruster. Trek de stekker van de aandrijfmotor en sluit de hydraulische leidingen af om drukverlies te voorkomen. Markeer de oorspronkelijke positie van de thruster met tape of markeringen voor hermontage.

Verwijder het externe deksel van de thruster, meestal 4-6 bouten van M12 of M16.

Tip: Werk met een buddy-systeem. Een van jullie houdt het gereedschap vast, de ander controleert de veiligheid.

Gebruik een momentsleutel en draai de bouten in een kruispatroon los om spanning gelijkmatig te verdelen. Tijd: 15-20 minuten. Veelgemaakte fout: te snel losdraaien, wat leidt tot scheve deksels en beschadigde afdichtingen.

Inspecteer de thruster visueel op olielekkage of slijtage aan de buitenkant. Noteer de temperatuur van de lagering met een infrarood thermometer; een waarde boven 80°C duidt op ernstige slijtage. Dit duurt ongeveer 10 minuten en voorkomt verrassingen later.

Stap 2: Demontage van de thruster as en lagering

Verwijder de externe aandrijfcomponenten, zoals de tandwielkast of hydraulische motor. Voor een Wärtsilä WST-20 thruster, draai je de 8 bouten van de flens los op 300 Nm.

Gebruik een slagmoersleutel voor precisie. Tijd: 30-45 minuten. Steek de hydraulische pers onder de as en zet deze vast met klemmen.

Druk de as voorzichtig uit de behuizing, beginnend met een langzame beweging van 5 mm per seconde. Voor een Rolls-Royce Azipull thruster met een as diameter van 150 mm, verwacht een weerstand van 5-10 ton. Tijd: 45-60 minuten. Veelgemaakte fout: te veel kracht zetten, wat de as kan buigen of de behuizing beschadigt.

Zodra de as vrij is, verwijder je de defecte lagering. Gebruik een lager-trekker voor de buitenste ring en een hydraulische pers voor de binnenste ring.

Voor een taper lager van 120 mm, pas een trekker met een spanbereik van 100-140 mm toe. Tijd: 20-30 minuten. Reinig de as en behuizing direct met ontvetter om roest te voorkomen. Meet de oude lagering met een micrometer op slijtage. Een speling groter dan 0,05 mm betekent vervanging. Noteer de afmetingen voor de nieuwe lagering; dit helpt bij de aanschaf als je niet de exacte reserve hebt.

Stap 3: Installatie van de nieuwe lagering

Reinig de as en behuizing grondig. Breng een dunne laag marine-grade vet aan op de contactoppervlakken, ongeveer 5 gram per lagering.

Voor een Schottel thruster, gebruik je Chevron SRI 2 om corrosie tegen te gaan in zout wateromgevingen. Positioneer de nieuwe lagering op de as. Gebruik een hydraulische pers om de binnenste ring gelijkmatig op te drukken, met een druk van 2-5 ton. Voor een lager van 120 mm diameter, controleer je de uitlijning met een dial indicator; de tolerantie mag niet meer dan 0,02 mm afwijken.

Terwijl je toch onderhoud pleegt, kun je ook kijken naar wat de installatie van een scrubber systeem kost. Tijd: 30-40 minuten. Veelgemaakte fout: onevenredige druk, wat leidt tot vroegtijdige slijtage.

Plaats de thruster as terug in de behuizing. Druk de as voorzichtig naar binnen, tot de lagering op zijn plek zit.

Gebruik een torque-sleutel om de bevestigingsbouten vast te draaien op 250-350 Nm, afhankelijk van de boutmaat. Draai in een kruispatroon om spanning te verdelen. Tijd: 20-30 minuten. Monteer de externe componenten terug, zoals de tandwielkast.

Voor een Wärtsilä WST-20, draai de flensbouten vast op 300 Nm. Controleer de afdichtingen op scheuren; vervang ze indien nodig via de beste leveranciers van reserveonderdelen voor Wärtsilä motoren met een set van €50-€100.

Stap 4: Afstellen en testen van de thruster

Sluit de hydraulische leidingen en stroom aan. Voer een visuele inspectie uit op lekkages; een druppel olie per minuut is acceptabel, meer is een probleem.

Mocht u onderhoud plegen, leer dan hoe je een hydraulische cilinder reviseert voor optimale veiligheid. Gebruik een druktest van 10 bar om de systemen te controleren. Tijd: 15 minuten.

Start de thruster op lage snelheid en meet de speling met een dial indicator. Voor een azimuth thruster zoals de Schottel SRP, mag de radiale speling niet meer dan 0,1 mm bedragen. Laat de motor 10 minuten draaien en controleer de temperatuur; deze mag niet boven 70°C uitkomen. Veelgemaakte fout: te snel volledig belasten, wat oververhitting veroorzaakt.

Voer een test uit op volle belasting, simuleer een standaard manoeuvre. Voor offshore heavy-lift operaties, test de thruster onder 80% capaciteit gedurende 20 minuten.

Monitor geluidsniveaus; een piepend geluid duidt op verkeerde installatie. Documenteer de werkzaamheden in het onderhoudslogboek. Noteer de gebruikte materialen, torque-waarden en testresultaten. Dit is cruciaal voor compliance met IMO-standaarden en toekomstige audits.

Verificatie-checklist

• Veiligheid: Lock-out tag-out actief? Ja/Nee
• Lagering: Nieuw lager geïnstalleerd met speling < 0,1 mm? Ja/Nee
• Smeermiddel: Marine-grade vet toegepast? Ja/Nee
• Torque: Bouten vastgedraaid op 250-400 Nm? Ja/Nee
• Test: Temperatuur onder 70°C en geen lekkages? Ja/Nee
• Documentatie: Logboek bijgewerkt? Ja/Nee

Met deze stappen heb je de lagering in je azimuth thruster vervangen en ben je klaar voor de volgende operatie. Werk veilig, en houd de downtime minimaal.