Hoe overstappen op 'Low Sulfur Fuel Oil' (LSFO) zonder motorschade

Stap je over van Heavy Fuel Oil (HFO) naar Low Sulfur Fuel Oil (LSFO) op een zware hijskraan of offshore-sleepboot? Dan weet je dat het een delicate operatie is.

Eén verkeerde stap en je loopt risico op slijtage aan brandstofpompen, injectorleidingen en zuigerveren.

In de wereld van heavy-lift en maritiem transport kan een motorstilstand van 24 uur al tienduizenden euro’s aan projectvertraging kosten. Laten we samen de overstap plannen, stap voor stap, zonder onnodige risico’s.

Wat je nodig hebt: materialen, voorwaarden en check

Voordat je de kraan openzet, zorg je dat alles paraat staat. LSFO is minder stroperig dan HFO en bevat minder zwavel, wat de smering beïnvloedt.

• LSFO-brandstof: kies een ISO 8217 DMX/DMZ-klasse met maximaal 0,50% zwavel (IMO 2020). Vraag een certificaat met Viscosity @50°C (typisch 2–10 cSt voor lichte motoren, 10–18 cSt voor zware crossheads). Prijsindicatie: €750–950 per ton (afhankelijk van haven en volume).
• Flushing-olie: een detergent-rijke diesel of speciale flush-olie (bijv. Shell Marine Lube Flush of TotalEnergies Marine Flushing Oil). Ongeveer 2–5% van het motoroliereservoir.
• Filters & pompen: vervangbare brandstoffilters (10–25 micron), waterafscheiders, en een handpomp of elektrische transferpomp met debiet 5–20 m³/uur.
• Meetapparatuur: viscositeitsmeter (online of handheld), waterdetectie-papier, drukmeter (0–10 bar) voor de verstuiverdruk, en een temperatuursensor.
• Veiligheid: ADR-klasse 3 (ontvlambaar), PBM (handschoenen, bril, adembescherming), brandblusser (schuim/CO₂), en een spill-kit.
• Technische documentatie: motorhandleiding, brandstofsysteemtekening, en een lijst met kritische toleranties (bijv. injectoropening 280–320 bar).

Zonder de juiste voorbereiding loop je sneller vast op de brandstofpomp of verlies je druk op het verbranderhoofd. Check ook de voorwaarden: de motor moet op bedrijfstemperatuur zijn (70–90°C), het tanksysteem moet schoon zijn en gescheiden van HFO-slurry. Voor zware crosshead-motoren (Wärtsilä, MAN) is een geleidelijke overgang van 1–2 weken gebruikelijk; voor medium-speed motoren (CAT, MTU) kan het sneller, mits de filters en pompen geschikt zijn.

Stap 1: voorbereiding – tanken, pompen en filters

Begin met een grondige inspectie van het brandstofsysteem. In heavy-liftschepen loopt de LSFO vaak via een aparte tank, gescheiden van de HFO-lijnen.

Controleer of de tankinhoud voldoende is voor minimaal 2–3 dagen operatie (bijv. 50–200 m³ afhankelijk van het schip). Spoel de tank lichtjes met een kleine hoeveelheid LSFO (5–10% van het volume) om resten HFO te verdunnen.

Vervang alle brandstoffilters en waterafscheiders. Kies filters met een fijnheid van 10–15 micron voor LSFO; HFO-filters (25–50 micron) zijn te grof.

Veelgemaakte fout: filters niet tijdig vervangen. LSFO is schoner maar bevat minder smerende componenten, waardoor verontreinigingen sneller de pompen beschadigen.

Controleer de aanzuigpomp: een capaciteit van 10–15 m³/uur is gebruikelijk voor een 2–4 MW motor.

Zorg dat de pompdruk stabiel is (1–2 bar) en dat de leidingen vrij zijn van lucht. Tijdindicatie: 2–4 uur voor een gemiddeld offshore-schip. Kosten filters en waterafscheider: €300–800, afhankelijk van merk en grootte.

Stap 2: vullen en ontluchten van het systeem

Vul de LSFO-tank en leidingen geleidelijk. Begin met een lage pompdruk (1–2 bar) en open de ontluchtingspunten bij de verstuivers en de hoofdpomp.

Laat de motor 10–15 minuten stationair draaien op lage belasting (20–30%) om lucht te verwijderen. Meet de viscositeit bij de verstuiverinlaat. Voor LSFO ligt deze typisch tussen 2–18 cSt @50°C, afhankelijk van de motor. Bij een zware crosshead-motor richting 12–18 cSt; bij een medium-speed motor 4–8 cSt.

Gebruik een online viscositeitsmeter of een handheld (bijv. Canon FVM-3000) en noteer de waarde.

Pas indien nodig de verwarmer aan: een temperatuur van 70–90°C houdt de viscositeit stabiel.

Veelgemaakte fout: te snel vullen. LSFO is dunner dan HFO; een te hoge stroomsnelheid kan lucht insluiten en cavatie veroorzaken in de pomp.

Controleer op lekkages. Druk in de brandstofleiding moet 5–10 bar zijn bij volle belasting. Gebruik een drukmeter en check alle flenzen.

Als er luchtbellen blijven, herhaal het ontluchten en pomp langzaam bij. Tijdindicatie: 1–2 uur. Kosten viscositeitsmeter: €1.500–3.000 (eenmalig), maar het voorkomt dure motorstilstand.

Stap 3: geleidelijke overschakeling – van HFO naar LSFO

De overschakeling verloopt in fasen. Eerst 25% LSFO, dan 50%, 75% en uiteindelijk 100%. Voor een zware crosshead-motor duurt dit 5–7 dagen; voor een medium-speed motor 2–4 dagen, waarbij je ook de CO2-voetafdruk van een heavy-lift transport in kaart brengt.

Tijdens elke fase controleer je motorparameters: verstuiverdruk, uitlaatgastemperatuur, smering en trillingen. Bij 25% LSFO: laat de motor 24 uur draaien op lage belasting (30–40%) en voer tijdig het onderhoud van moderne common-rail dieselmotoren uit.

Check de verstuiverdruk: deze moet stabiel blijven (bijv. 280–320 bar voor een Wärtsilä 6L46).

Monitor de uitlaatgastemperatuur per cilinder; een verschil van meer dan 30°C duidt op verstuiverproblemen. Bij 50% LSFO: verhoog de belasting naar 50–60%. Controleer de smering: LSFO bevat minder zwavel, dus de olie kan sneller oxideren.

Vervang indien nodig een deel van de motorolie (bijv. 10–15%) met een detergent-rijge variant (SAE 40 voor crosshead, SAE 30 voor medium-speed).

Veelgemaakte fout: te snel naar 100% LSFO. Dit leidt tot een plotselinge daling van de smering en kan de brandstofpomp beschadigen.

Kosten: €1.500–3.000 per vulling, afhankelijk van het volume. Bij 75% en 100% LSFO: voer een volledige motorcheck uit. Test de verstuivers op spuitspoel en druk (bijv. 280–320 bar). Vervang brandstoffilters nogmaals na 48 uur LSFO-gebruik, omdat loskomende verontreinigingen uit de tank de filters kunnen verstoppen.

Overweegt u de overstap naar duurzame alternatieven zoals biofuels in uw scheepsdiesel? Tijdindicatie: 2–7 dagen, afhankelijk van motor type. Kosten extra olie en filters: €500–1.500.

Stap 4: motorcontrole en optimalisatie na overschakeling

Na de volledige overschakeling voer je een grondige motorcontrole uit. Check de verstuivers op slijtage: een verstuiver die meer dan 10% afwijkt van de nominale spuithoeveelheid moet worden vervangen.

Gebruik een testbank of een handheld flowmeter. Kosten vervanging verstuiver: €200–600 per stuk, afhankelijk van merk en motorformaat.

Monitor de uitlaatgassen. LSFO verbrandt schoner, maar een verkeerde afstelling kan leiden tot hogere NOx-uitstoot of onvolledige verbranding. Pas de verstuiverhoek en de luchtbrandstofverhouding aan volgens de motorhandleiding.

Voor een Wärtsilä 12V46: verstuiverhoek 15–20°, lucht/brandstof-verhouding 1:15–1:18. Check de smering op lange termijn.

Vervang de motorolie volgens schema, maar houd rekening met een snellere vervuilingsgraad door LSFO. Plan een olie-analyse na 250–500 uur draaien. Kosten olie-analyse: €100–200 per monster. Test de prestaties onder volle belasting (bijv. 100% MCR).

Controleer of het vermogen stabiel blijft en of er geen trillingen optreden.

Veelgemaakte fout: geen olie-analyse uitvoeren. LSFO kan sneller oxidatie veroorzaken, wat de levensduur van de motor verkort als je het niet op tijd opmerkt.

Gebruik een vibrometer (bijv. SKF CMSS 2000) om afwijkingen te meten. Kosten huur vibrometer: €150–300 per dag.

Tijdindicatie: 1–2 dagen voor volledige controle. Kosten totaal: €1.000–2.500, afhankelijk van het aantal verstuivers en analyses.

Verificatie-checklist

Gebruik deze checklist om te controleren of de overstap naar LSFO soepel is verlopen.

1. Tank en leidingen gespoeld en gevuld met LSFO (minimaal 5–10% van het volume).
2. Brandstoffilters en waterafscheiders vervangen (10–15 micron).
3. Viscositeit gemeten en ingesteld op 2–18 cSt @50°C (afhankelijk van motor).
4. Systeem ontlucht en pompdruk gecontroleerd (1–2 bar stationair, 5–10 bar volle belasting).
5. Geleidelijke overschakeling uitgevoerd (25% → 50% → 75% → 100% LSFO, 2–7 dagen).
6. Motorparameters gecheckt: verstuiverdruk (280–320 bar), uitlaatgastemperatuur (max. 30°C verschil per cilinder), smering (olieverversing 10–15%).
7. Verstuivers getest op spuitspoel en druk, vervangen indien >10% afwijking.
8. Uitlaatgassen geoptimaliseerd (verstuiverhoek 15–20°, lucht/brandstof 1:15–1:18).
9. Olie-analyse uitgevoerd na 250–500 uur draaien.
10. Prestatietest onder volle belasting uitgevoerd, trillingen gemeten met vibrometer.

Vink elk item af na voltooiing. Met deze stappen en checklist kun je de overstap naar LSFO veilig en efficiënt uitvoeren, zonder motorschade. Onthoud: geduld en nauwkeurigheid zijn je beste vrienden in deze operatie. Succes!