Hoe optimaliseer je de 'Vessel Utilization Rate'?

Je schip stil laten liggen is geld weggooien. In de heavy-lift en offshore wereld telt elke dag dat je kraanschip of transportvlot niet draait.

De Vessel Utilization Rate (VUR) is je graadmeter: hoeveel procent van je tijd ben je echt aan het werk? Als die te laag zit, verbrand je cash zonder opbrengst.

Je wilt die VUR omhoog, zonder je crew te veel te belasten of je veiligheid uit het oog te verliezen. Hier is hoe je dat praktisch aanpakt, stap voor stap.

Stap 1: Zet je data op orde (basisinventarisatie)

Je kunt pas verbeteren wat je niet meet. Begin met een harde inventarisatie van je vloot en je lopende projecten. Verzamel de afgelopen 12 maanden data over je schepen: beschikbaarheid, operationele uren, standby-tijd en maintenance-dagen.

Reken in dagen en uren, niet in weken. Gebruik een eenvoudig Excel-overzicht of je TMS (Transport Management Systeem) als je dat hebt.

• Bruto beschikbare dagen per jaar: 365
• Planned Maintenance (PMS)-dagen: 30–45
• Standby- of wacht dagen (klant wacht op permits): 20–60
• Transitdagen zonder lading: 15–40

Voor een typisch heavy-lift schip zoals een Damen 5000, of een jack-up vlot, meet je: Reken je huidige VUR uit: (Actieve operationele dagen / Bruto beschikbare dagen) × 100. Voorbeeld: 180 operationele dagen op 365 = 49%.

Tip: Vraag je crew voor dagrapporten van de afgelopen 3 maanden. Vaak staat daar meer in dan je systeem.

Dat is je startpunt. Noteer per schip een aparte score, want een DP2 kraanschip presteert anders dan een liftvlot. Veelgemaakte fout: Alleen naar kalenderdagen kijken en maintenance overslaan.

Dat geeft een te hoge VUR en een vertekend beeld. Tijdsindicatie: 1–2 werkdagen per schip voor data verzamelen en rekenen.

Stap 2: Definieer een heldere VUR-doelstelling per schip

Zet een realistisch doel voor elk type schip. Heavy-lift en offshore heeft seizoenspieken en klantafhankelijkheid.

Een VUR van 75–85% is voor de meeste heavy-lift schepen gezond, zonder je crew te veel te belasten. Voor een DP2 kraanschip mag die wat hoger, tot 85%, vanwege de korte mobilisaties. Een liftvlot zonder eigen voortstuwing zit vaak lager, rond 60–70%, door de afhankelijkheid van sleepboten. Maak een simpel doel per schip voor de komende 12 maanden. Bijvoorbeeld:

• Schip A (kraanschip): VUR 70% → 80%
• Schip B (liftvlot): VUR 55% → 65%

Leg vast wat je meerekent: wel of geen transit zonder lading? Meestal reken je alleen operationele uren met lading of in stand-by voor klant. Houd het consistent.

Realistisch is beter dan ambitieus. Een te hoog doel leidt tot overboeken en veiligheidsrisico’s.

Veelgemaakte fout: Eén doel voor de hele vloot, terwijl schepen verschillen. Dat werkt niet.

Tijdsindicatie: 1 uur per schip om doelen vast te leggen.

Stap 3: Plan je maintenance slim (PMS & klassering)

Onderhoud kost tijd, maar je kunt het beter plannen. Gebruik je PMS (Planned Maintenance System) om klasse- en fabrieksinspecties te clusteren.

Plan grote onderhoudsbeurten in de zwakste periode (meestal januari–maart). Voor een kraanschip met DP-klasse kun je de DP-annual test combineren met de hull inspection. Stap-voor-stap: Voorbeeld: Een 5-daagse hull inspection kun je combineren met een 1-daagse DP-test.

1. Haal de volgende 12 maanden inspecties uit je PMS (DNV/ABS/Lloyds).
2. Plan ze in periodes met weinig klantvraag.
3. Combineer inspecties: hull + DP + safety equipment op één droogdok.
4. Zorg dat je spare parts op voorraad zijn: hijskabels (bijv. 50 mm diameter), DP-joysticks, hydrauliekdelen.

Bespaar 4–6 dagen per jaar per schip. Veelgemaakte fout: Maintenance uitstellen tot een klant het vraagt.

Dan zit je tijdens een project in de file en daalt je VUR.

Tijdsindicatie: 2–4 uur per schip per maand om te plannen.

Stap 4: Verkort mobilisatie- en transit-tijd

In heavy-lift en offshore is mobilisatie vaak een VUR-killer. Wie grip wil op commercieel management in heavy-lift, weet dat je 2–5 dagen onderweg bent zonder opbrengst.

• Permits en douane op voorhand te regelen (bijv. UKC-permits Noordzee, Suez-vergunningen).
• Stand-by van sleepboten te plannen op vaste prijzen (bijv. €2.500–€4.000 per dag per sleepboot).
• Ladingvoorbereiding bij de klant: prefab spudpalen of spreaderbars alvast klaarzetten.

Verkort die tijd door: Stap-voor-stap: Voorbeeld: Een transport van Rotterdam naar de Noordzee (ca. 150 km) kun je in 24–36 uur doen met een sleepboot combo. Bespaar 1 dag per trip. Veelgemaakte fout: Te laat beginnen met permits, waardoor je 3–5 dagen stil staat. Tijdsindicatie: 1–2 werkdagen per project voor planning en permits.

1. Vraag 4 weken voor project start alle permits aan.
2. Check dieptekaarten en stroming (NOAA, UKHO) en kies de kortste route.
3. Plan mobilisatie buiten spitsuren (laagwater of getijdebeperkingen).
4. Gebruik een vaste checklist voor mobilisatie: 20 punten in 4 uur.

Stap 5: Optimaliseer je planning en commerciële afstemming

Een goede planning voorkomt gaten in je VUR. Gebruik een eenvoudige kalender per schip met blokken voor:

• Projecten (lading en hijsuren)
• Transit en mobilisatie
• Stand-by voor klant (betaald of onbetaald)
• Onderhoud en inspectie

Stap-voor-stap: Gebruik een visueel dashboard (RAG-status: Rood/Amber/Groen) per schip. Groen = vol geboekt, Amber = 1–2 gaten, Rood = meer dan 3 dagen gat. Veelgemaakte fout: Te strak plannen zonder buffer, waardoor een vertraging je hele kalender verstoort. Tijdsindicatie: 1 uur per week per schip voor updates.

1. Zet alle bekende projecten in de kalender voor de komende 6 maanden.
2. Vul gaten met korte klussen (bijv. 2–3 dagen hijsen op een barge) of verkoop stand-by capaciteit.
3. Prijs je stand-by tijdens gaten: vraag 60–70% van je dagtarief (bijv. €12.000/dag → €7.500/dag stand-by).
4. Communiceer wekelijks met sales en operations: welke capaciteit is beschikbaar?

Stap 6: Monitor en stuur bij met wekelijkse reviews

Je VUR is geen statisch getal. Monitor wekelijks en stuur bij.

• Actieve uren deze week (hijsen, laden, lossen, transit met lading)
• Stand-by uren (klant wacht)
• Underway without cargo (leeg varen)
• Planned maintenance uren

Gebruik een simpel template: Reken je wekelijkse VUR uit: (Actieve uren / (7 × 24)) × 100. Streef naar 70–80% per week. Zit je lager?

Kijk waar het gat zit en vul het met een korte klus of verkoop stand-by. Stap-voor-stap: Veelgemaakte fout: Alleen naar dagen kijken, niet naar uren. Een dag met 2 uur werk telt niet als volwaardige VUR. Tijdsindicatie: 30–45 minuten per week.

1. Elke vrijdagmiddag verzamel je de uren van de crew (via app of e-mail).
2. Update je kalender voor de komende 2 weken.
3. Bel je sales voor korte kansen (bijv. 2–3 dagen werk).
4. Leg een actielijst vast: wie doet wat en wanneer?

Stap 7: Verlaag stilstand door logistiek en voorraden te verbeteren

Stilstand door gebrek aan materiaal is een VUR-killer. Zorg dat je kritische onderdelen op voorraad hebt en je logistiek rondom het schip strak loopt. Voer bij complexe projecten altijd een risico-inventarisatie voor een transport naar een uitdagende locatie uit. Stap-voor-stap:

Voorbeeld: Een vertraging van 1 dag door ontbrekende rigging kost je €12.000–€20.000 aan gemiste opbrengst, waarbij je ook nog eens de gemiddelde commissie voor een cargobroker verliest.

1. Identificeer kritische items: hijskabels, rigging, DP-spare parts, hydrauliekslangen.
2. Leg vaste voorraden aan: bijv. 2× 50 mm kabels (€1.200 per stuk), 4× rigging sets (€3.000 per set).
3. Plan transport van materiaal naar de haven 1 week voor mobilisatie.
4. Maak een vaste checklist voor de haven: kraankeuring, steiger, sleepboot, bevoorrading.

Een voorraad van €15.000 betaalt zich snel terug. Veelgemaakte fout: Materiaal pas bestellen na klantbevestiging, waardoor je 3–5 dagen vertraging oploopt. Tijdsindicatie: 2–4 uur per maand voor voorraadbeheer.

Verificatie-checklist

• ✓ Data van de afgelopen 12 maanden per schip verzameld en VUR berekend
• ✓ Doelstellingen vastgelegd per schip (bijv. 70% → 80%)
• ✓ PMS-inspecties gepland in zwakke periode en gecombineerd
• ✓ Mobilisatie en permits 4 weken voor project start geregeld
• ✓ Kalender bijgewerkt met projecten, transit, stand-by en onderhoud
• ✓ Wekelijkse review opgezet (uren verzamelen, VUR rekenen, acties vastleggen)
• ✓ Kritische voorraden aangelegd en logistiek rondom het schip geoptimaliseerd
• ✓ Stand-by tarieven vastgesteld (60–70% van dagtarief) en actief verkocht

Volg deze stappen en je ziet je VUR binnen 4–8 weken stijgen.

Je schepen draaien meer, je klanten zien een betrouwbare partner en je marge groeit zonder extra risico’s. Pak de controle, hou het praktisch en blijf wekelijks sturen.