Hoe implementeer je een 'Ship Energy Efficiency Management Plan' (SEEMP)?

Stel je eens voor: je ligt midden op de Noordzee, met een 800-tons topdeel van een windturbine aan boord.

De kraan is al uren bezig, de windkracht neemt toe en je crew staat onder druk. De klant, bijvoorbeeld Ørsted of Equinor, belt: "Hoe staan jullie ervoor?" In plaats van te zeggen "we proberen zo efficiënt mogelijk te varen", kun je nu cijfers laten zien. Een SEEMP is dat.

Het is je boek met trucjes om minder brandstof te verbruiken, en daarmee minder CO2 uit te stoten. En ja, het levert je ook nog wat op: een beter imago, lagere rekeningen en voldoen aan de regels van de IMO en EU.

Een SEEMP is niet zomaar een map die in een la verdwijnt.

Het is een levend plan. Je schrijft op hoe je je schip, bijvoorbeeld een DP2 heavy-lift vessel van 80 meter lang, slimmer kunt laten varen. Je kijkt naar de motor, de romp, de propeller, maar ook naar het weer en de routing. In de offshorewereld draait het om precisie.

Een verkeerde inschatting kost bakken met geld. Met een SEEMP zorg je dat je geen onnodige liters bunkerolie (VLSFO) verstookt tijdens die 12-uurs shift op een field van TotalEnergies.

Wat heb je nodig voor een SEEMP?

Voordat je begint, zorg je dat je de juiste dingen bij elkaar hebt.

Je hebt allereerst data nodig. Die data haal je uit je boordcomputers, logboeken en klantcontracten. Zonder data is een SEEMP slechts een wenslijst.

• Meetapparatuur: een accurate brandstofmeter (Flowmeter, bijvoorbeeld van FuelOpt of Norske Veritas-goedgekeurde systemen) en een GPS voor positiebepaling.
• Data-logging: toegang tot je boordsoftware, zoals Marorka of NAPA Fleet Intelligence. Je wilt weten hoeveel liter per uur er weggaat bij welke snelheid en belasting.
• Documentatie: het technische handboek van je schip, specificaties van de hoofdmotor (bijv. Wärtsilä 9L20) en de propellergegevens.
• Budget: reken op €5.000 - €15.000 voor externe consultants of software-implementatie, afhankelijk van de grootte van je vloot. Een training voor je crew kost ongeveer €1.500 per dagdeel.
• Tijd: plan 40 tot 60 uur in voor de Kapitein en Eerste Stuurman om de basis te leggen.

Stap 1: De nulmeting (de huidige situatie)

Je kunt niet verbeteren wat je niet meet. Begin met een grondige analyse van je huidige vaarpatroon.

1. Verzamel brandstofdata: Noteer het exacte verbruik (in liter/ton) per reis. Let op: meet bij voorkeur met een flowmeter, niet alleen tank-na-tank. Dit geeft een nauwkeurigheid van 1-2%.
2. Analyseer de omstandigheden: Welke golfhoogte had je? Welke windkracht (Bft)? Gebruik je weerapp (zoals Windy) om dit te koppelen aan je verbruik. Een toename van 1 Beaufort kan je verbruik met 5-10% verhogen.
3. Bekijk de operatie: Hoe lang lag je stil (DP-modus) versus hoe lang voer je? DP-mode op een DP2 schip met een 500-tons kraanlast verbruikt vaak meer dan langzaam varen.
4. Maak een baseline: Bepaal je gemiddelde verbruik per taak. Bijvoorbeeld: "Varen van Rotterdam naar Borssele (120nm) kost gemiddeld 18.000 liter VLSFO bij 11 knopen."

Pak de data van de afgelopen 12 maanden erbij. Wees specifiek: kijk naar trips vanaf de haven van Rotterdam naar het Borssele windpark en toets deze aan de eisen voor de EEXI-index.

Veelgemaakte fout: Denken dat je al weet wat het verbruik is, zonder het echt te checken. De werkelijkheid blijkt vaak 10% hoger te liggen dan gedacht.

Stap 2: Doelen stellen die tellen

Nu je weet waar je staat, bepaal je waar je heen wilt. Zorg dat je doelen scherp en haalbaar zijn.

• Formuleer SMART: Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdsgebonden. "We willen het verbruik met 5% verlagen in 2024" is een goed begin.
• Kies je KPI's (Key Performance Indicators):
  • Verminder het verbruik in de DP-modus met 3% door betere positionering.
  • Verlaag de vaarsnelheid met 0.5 knopen op overtochten (binnen de veilige marges van het charterparty).
  • Reduceer het gebruik van de boegschroef met 15% door beter roergebruik.
• Reken het uit: Bij een verbruik van 2.000 liter per dag en een brandstofprijs van €800 per ton (ca. €1.000 per m3), bespaar je 5% al snel €40.000 per jaar op één schip.

In de offshore is 'veiligheid' altijd prioriteit nummer één, daarna komt efficiëntie. Veelgemaakte fout: Doelen stellen die te ver buiten je bereik liggen. Dit frustreert de crew. Begin klein, vier successen, en kijk eens naar de visie van marktleiders op een emissievrije vloot.

Stap 3: De actiepunten uitwerken

Hier komt de daadwerkelijke inhoud van je SEEMP. Dit is je lijst met 'trucjes' die je gaat toepassen.

Operationele maatregelen (de crew op het dek)

Verdeel ze in operationele, technische en managementacties. Dit zijn de dingen die je vandaag nog kunt doen.

• Trim en ballast: Zorg dat je schip altijd optimaal getrimd is. Een verkeerde trim van 0,5 meter kan je verbruik met 2-3% verhogen. Gebruik je ballastwater systemen (bijv. de Alfa Laval Smit-pompen) slim om dit te regelen.
• Slow Steaming: Vraag je af: is 11 knopen nodig, of kan 10,5 knopen ook? Elke knoop minder scheelt enorm veel. Check dit altijd met de klant.
• DP-Optimalisatie: Gebruik de 'Low Wind' of 'Eco' modus op je DP-systeem (Kongsberg of Converge) indien de omstandigheden het toelaten.

Technische maatregelen (de techneuten aan boord)

Dit vergt investeringen, maar levert op lange termijn veel op. Veelgemaakte fout: Alleen focussen op de grote investeringen en de simpele operationele winst (zoals trim) vergeten. De crew moet dagelijks bezig zijn met de basis.

• Propeller- en rompreiniging: Plan regelmatige cleaning in. Aangroei van 1 mm kan je verbruik met 5-8% verhogen. Gebruik de juiste antifouling, bijvoorbeeld International Paint.
• Voeg toevoegingen toe: Gebruik brandstofadditieven (zoals van Afton Chemical) om de verbranding te verbeteren en aanslag te voorkomen.
• Voortstuwing: Overweeg een propeller upgrade of een bulbous bow retrofit als het schip in het dok gaat. De investering is hoog (tonnen), maar de ROI is binnen 3-5 jaar.

Stap 4: Implementatie en training

Een plan werkt alleen als de mensen het begrijpen en uitvoeren. Je moet je crew meenemen in het verhaal.

1. Schrijf een procedure: Maak een duidelijke, korte instructie. Maximaal 2 A4-tjes. "Vóór vertrek: trim controleren. Tijdens de reis: snelheid checken elke 4 uur."
2. Geef training: Organiseer een sessie van 2 uur voor de officieren en de technische dienst. Leg de KPI's uit. Gebruik voorbeelden uit eigen vaarten.
3. Maak het visueel: Hang een scherm in de mess (kantine) of bridge met een 'fuel score'. Zie hoeveel er vandaag bespaard is ten opzichte van de norm.
4. Wijs een 'Energy Champion' aan: Iemand aan boord die verantwoordelijk is voor de monitoring en de crew stimuleert. Dit kan de Eerste Stuurman of de Hoofdmachinist zijn.

Leg uit waarom het belangrijk is: "Minder brandstof betekent minder CO2, en dat betekent dat we die klus voor dat windpark mogen blijven doen." Veelgemaakte fout: Een plan doorsturen per email en denken dat het klaar is. Zonder uitleg en interactie verandert er niets.

Stap 5: Monitoring en bijsturen (de cyclus)

Het SEEMP is een cyclus (Plan-Do-Check-Act). Je bent nooit klaar.

• Wekelijks checken: De Kapitein loopt de cijfers na. Is het verbruik gestegen? Waarom? Was het weer slechter? Of is er technisch iets mis?
• Maandelijkse rapportage: Stuur een overzicht naar het management. "We zitten op 3% besparing deze maand. Goed bezig!"
• Jaarlijkse evaluatie: Pas je doelen aan. Misschien ben je je doel van 5% al voorbij? Zet dan in op 8%.
• Updates aan de klant: Deel je resultaten met je opdrachtgevers (bv. Van Oord, Seaway7). Het bewijst dat je een betrouwbare en duurzame partner bent.

De omstandigheden op de Noordzee veranderen constant. Veelgemaakte fout: De data niet gebruiken om aanpassingen te doen, zoals het verkennen van wind-assisted propulsion voor efficiëntere vaart.

Als je ziet dat een bepaalde route altijd inefficiënt is, moet je die route of de werkwijze aanpassen.

Verificatie-checklist

Is je SEEMP goed ingericht? Vink deze punten af.

Als je overal 'Ja' kunt zeggen, ben je klaar om te starten.

• [ ] Is de nulmeting gemaakt met daadwerkelijke data (niet schattingen)?
• [ ] Zijn er concrete doelen gesteld (bijv. 5% besparing op VLSFO)?
• [ ] Staan er operationele acties in het plan die de crew direct kan uitvoeren?
• [ ] Is er budget gereserveerd voor technische aanpassingen?
• [ ] Is er een schema voor wekelijkse en maandelijkse monitoring?
• [ ] Is het plan goedgekeurd door het management en de klant (indien vereist)?
• [ ] Voldoet het plan aan de IMO richtlijnen (MEPC.213(63))?