De impact van sancties op internationaal project transport

Stel je voor: je hebt een prachtig project. Een zware turbine van 500 ton die van Duitsland naar een offshore-locatie in Noorwegen moet.

Je regelt de heavy-lift kraan, de juiste barge, de vergunningen. En dan, vlak voor de afvaart, blijkt de eindklant te staan op een sanctielijst. Je hele operatie valt stil. De boetes?

Die lopen in de miljoenen. Dit is geen theorie; het is de dagelijkse realiteit in de wereld van internationaal project transport.

Sancties zijn niet zomaar een regeltje. Het zijn wapens in de internationale politiek. En als je in de scheepvaart of offshore zit, sta je midden in het strijdtoneel.

Een verkeerde zet en je bent je vergunning kwijt, of erger nog, je bedrijf komt op een zwarte lijst. Vertrouwen is alles in deze markt. Een foutje is genoeg om je reputatie voor jaren te beschadigen.

Wat is sanctiewetgeving?

Sanctiewetgeving is eigenlijk een verbod. Een overheid besluit: "Wij willen niet dat er zaken worden gedaan met die persoon, dat bedrijf of dat land." Ze blokkeren bankrekeningen, verbieden de export van bepaalde goederen (zoals high-tech apparatuur voor olie- en gaswinning) of leggen handelsbeperkingen op.

Het doel is meestal om druk uit te oefenen op een regime zonder direct te vechten.

Voor jouw bedrijf betekent dit dat je elke transactie moet controleren. Wie is de eigenaar van de lading? Waar komt het materiaal vandaan?

Waar gaat het naartoe? Het gaat niet alleen om het land, maar ook om de mensen erachter. Denk aan een Iraanse rederij die via een dochteronderneming in Cyprus probeert te varen. Of een Russische klant die via een tussenpersoon in Turkije een kraan wil huren.

Het web van regels is enorm complex. De regels komen van overal: de Verenigde Naties, de Europese Unie, de VS.

Snel veranderen ze van elkaar. Wat vandaag mag, is morgen verboden.

Vooral in de offshore en heavy-lift zie je dat landen zoals Iran, Rusland of Venezuela vaak onder zwaar toezicht staan. Als je werkt met schepen die onder de Noorse vlag varen, moet je je houden aan Noorse sancties. Varen onder een Amerikaanse vlag? Dan tellen alleen de Amerikaanse regels, en die zijn streng.

De uitdagingen van sancties voor bedrijven

De grootste valkuil is onwetendheid. "Ik wist niet dat die klant op een lijst stond." Die smaak gaat niet op.

Rechters en toezichthouders accepteren het niet. De boetes zijn extreem hoog.

Denk aan bedragen die oplopen tot tien procent van je wereldwijde omzet. Bovendien kan je bedrijf tijdelijk worden uitgesloten van overheidsopdrachten of banktransacties. In de praktijk betekent dit dat je soms een lucratieve klant moet afwijzen.

Stel, je hebt een heavy-lift schip vrij voor een klus in het Midden-Oosten. De papieren zien er goed uit, tot je tijdens de screening ontdekt dat de ontvanger een familielid is van een politicus op een zwarte lijst. Annuleren betekent dat je het schip leeg moet laten varen. Dat kost zo €50.000 tot €100.000 per week, afhankelijk van het type schip.

En er is meer. De logistiek wordt ingewikkelder.

Je wilt misschien vermijden om door bepaalde wateren te varen, of je moet alternatieve havens zoeken. Soms moet je lading overladen op een ander schip om 'contaminatie' te voorkomen.

Dit soort vertragingen kost tijd en geld, en het zorgt voor frustratie bij je klant. Tegelijkertijd loop je het risico dat je per ongeluk materiaal levert dat onder een embargo valt, zoals specifieke staalsoorten of GPS-systemen.

Kansen om te benutten

Het klinkt allemaal negatief, maar er zitten ook kanten aan. Bedrijven die hun zaakjes op orde hebben, worden gezien als betrouwbare partners.

In een markt waar angst regeert, is een compliance-certificaat goud waard. Klanten weten dat ze met jou geen risico lopen. Dat geeft je een streepje voor op concurrenten die wat nonchaler zijn. Bovendien dwingt de druk je om creatiever te worden.

Misschien ontdek je wel nieuwe markten waar de concurrentie minder hevig is. Of je gaat op zoek naar leveranciers uit landen die minder risico lopen. Dit stimuleert innovatie.

Denk aan het ontwikkelen van nieuwe logistieke routes die veiliger zijn. Of het investeren in systemen die sneller kunnen screenen.

Zo draai je de bedreiging om in een kans op efficiëntie. En vergeet de 'reputatie-schade' niet. In de offshore wereld draait alles om veiligheid en betrouwbaarheid.

Als je bekend staat als een bedrijf dat sancties overtreedt, ben je snel je licenties kwijt. Maar als je juist de held bent die altijd compliant is, krijg je de mooiste projecten. De investering in compliance betaalt zich op lange termijn dus zeker uit.

Hoe kan je je goed voorbereiden?

Je kunt je niet verstoppen. Je moet actief aan de slag.

De basis is simpel: weet wie je zaken doet. Dat begint bij het screenen van elke nieuwe klant en elke nieuwe leverancier.

Vertrouw nooit op 'niet weten'. Onbedoeld overtreden leidt net zo hard tot schade.

Doe dit voordat je ook maar één euro of dollar overmaakt. Controleer niet alleen de naam, maar ook de uiteindelijke begunstigde (UBO). Een van de beste tips is om te investeren in speciale software voor sanctiescreening. Handmatig zoeken in lijsten is onbegonnen werk.

Een goed systeem scant duizenden namen per minuut tegen wereldwijde lijsten. De kosten daarvoor zijn vaak €1.000 tot €3.000 per jaar, afhankelijk van de grootte van je bedrijf.

Dat is een schijntje vergeleken bij een boete. Ook belangrijk: zorg voor een aparte compliance-afdeling of een gecertificeerde functionaris. Deze persoon is verantwoordelijk voor het beleid.

Hij of zij moet regelmatig audits uitvoeren. Kijk eens per kwartaal naar je lopende contracten.

Investeer in compliance

Zijn er ontwikkelingen in de landen waar je werkt? Zijn er nieuwe namen toegevoegd aan de lijsten?

Zorg dat je beleid waterdicht is. Leg vast hoe je screent, wie dat doet en wat er gebeurt als er een hit is. Gebruik een 'Risk Based Approach' en stel je lifting plan op volgens de LOLER-normen.

Niet alle klanten zijn even riskant. Een project in Duitsland vraagt om minder checks dan een project in een conflictgebied. Splits je risicoprofielen.

Zorg ook voor een 'Black List' voor je eigen bedrijf. Een interne lijst van landen of sectoren waar je gewoonweg geen zaken mee doet.

Training van personeel

Dat maakt de keuze makkelijker voor je accountmanagers. Als het op de zwarte lijst staat, is het antwoord nee.

De beste software helpt niets als je mensen de signalen niet herkennen. Train je verkoopmedewerkers, logistieke planners en zelfs je kapiteins. Zij moeten weten wat een 'sanctie-klant' is. Leer ze vragen te stellen als: "Waarom stuurt u de lading via een omweg?" of "Kunt u de bron van dit staal aantonen?"

Maak het bespreekbaar. Gebruik voorbeelden uit de eigen branche.

Leg uit dat het vervoeren van een turbine naar een sanctieland niet alleen de zaak in gevaar brengt, maar ook de persoonlijke vrijheid van de medewerker (boetes kunnen ook persoonlijk zijn). Een simpele training van een halve dag, gecombineerd met de juiste maritieme verzekeringen voor heavy-lift, kan al veel ellende voorkomen.

Eindrapporten IMPACT (Internalisation Measures and Policies for All external Cost of Transport)

Om de discussie goed te begrijpen, moeten we ook kijken naar de externe kosten.

Sancties zijn niet de enige regel die het transport beïnvloedt. Er is veel discussie over de werkelijke prijs van transport. Wat kost het aan geluid, luchtvervuiling en files?

De IMPACT-studie, uitgevoerd door instituten zoals CE Delft en Fraunhofer-ISI, heeft dit in kaart gebracht. De resultaten hiervan hebben geleid tot beleid voor het verduurzamen van de scheepvaart.

De IMPACT-rapporten D1 (december 2007) en D2/D3 (juli 2008) lieten zien dat de maatschappelijke kosten van transport enorm zijn.

Dit was de basis voor het vergroeningspakket van de Europese Commissie van 8 juli 2008. Het idee: de vervuiler betaalt. Een direct gevolg was de aanpassing van de Eurovignet Richtlijn. Die zorgde er eerst voor dat landen geen extra heffingen mochten vragen.

Maar na de aanpassing mogen EU-lidstaten nu wél kilometerheffingen instellen voor vrachtauto's (en soms ook schepen) gebaseerd op luchtvervuiling en geluidsoverlast. Dit betekent voor jou als projectvervoerder dat de kosten voor transport structureel omhoog gaan.

Vooral als je met oudere schepen of zwaar materieel rijdt, betaal je straks meer. Deze ontwikkeling hangt samen met sancties. Beide zijn drukmiddelen. Sancties straffen specifieke landen of personen.

Externe kosten-verhalen (via kilometerheffingen) straffen vervuilend gedrag. Beide vereisen dat je als bedrijf constant moet rekenen en plannen.