Asbest en kwik aan boord: Gevaren bij decommissioning

Stel je voor: je staat op het dek van een oude productie-unit, ergens in de Noordzee. De wind waait hard, de lucht is grijs.

Je kijkt naar de kraan die een stuk pijpleiding tilt. Iemand roept iets over asbest in de isolatie.

Een andere collega ziet kwik in een kapotte sensor. Direct staak je de werkzaamheden. Dit is decommissioning. Het is niet zomaar slopen.

Het is een complexe operatie waarbij veiligheid en milieu voorop staan. Asbest en kwik zijn serieuze gevaren. Je kunt ze niet zien, ruiken of proeven. Maar ze zijn er wel. En ze vragen om een speciale aanpak.

Wat zijn asbest en kwik eigenlijk?

Asbest is een verzamelnaam voor zes mineralen die vroeger veel gebruikt werden. Ze zijn sterk, hittebestendig en goedkoop. In de offshore-industrie vind je het terug in isolatiemateriaal, remmen en pakkingen. Het probleem?

Als asbestvezels loskomen, adem je ze in. Ze blijven in je longen zitten en kunnen na 20 tot 40 jaar longkanker of asbestose veroorzaken.

Kwik is een zwaar metaal dat vloeibaar is bij kamertemperatuur. Het zit in oude manometers, pompen en elektrische schakelaars.

Kwik is giftig voor je zenuwstelsel. Je kunt het opnemen via adem, huid of voeding. Beide stoffen zijn verboden in nieuwe installaties, maar oude platforms zitten er vol mee.

In de offshore-wereld kom je asbest vooral tegen in brandwerende isolatie rond pijpleidingen en constructies.

Denk aan het merk Unicar, dat vroeger veel gebruikt werd. Kwik vind je vaak in drukmeters van merken als Druck of Rosemount. Tijdens decommissioning moeten deze materialen veilig verwijderd worden. Het gaat niet om een paar gram.

Een gemiddelde productieplatform kan wel 50 tot 100 ton asbest bevatten. En een enkele pomp kan al 2 kilo kwik bevatten. Dat is genoeg om een heel gebied te verontreinigen.

Waarom zijn deze stoffen zo gevaarlijk tijdens decommissioning?

Decommissioning betekent dat je een platform ontwerpt, demonteert en transporteert. Je werkt op een beperkte ruimte, vaak onder tijdsdruk.

Asbestvezels komen vrij als je snijdt, boort of zaagt. Kwik kan lekken als je een apparaat openmaakt.

Beide stoffen verspreiden zich snel. Wind en water helpen mee. In de Noordzee gelden strenge regels.

De Nederlandse overheid eist dat asbest en kwik volledig worden verwijderd voordat een platform wordt afgebroken. Het negeren van de milieurisico's bij het verwijderen van oude olie-leidingen leidt tot hoge boetes en vertragingen.

Denk aan een boete van €10.000 tot €50.000 per overtreding. Er is ook een risico voor de gezondheid van je crew. Asbestvezels zijn microscopisch klein. Ze blijven hangen in kleding en gereedschap.

Kwikdampen zijn onzichtbaar maar net zo giftig. Een ongeluk met deze stoffen kan leiden tot langdurige ziekte of zelfs de dood.

Bovendien verontreinig je het mariene ecosysteem. Kwik stapelt zich op in vissen en schelpdieren. Dat raakt de hele voedselketen. Daarom is een zorgvuldige aanpak essentieel.

Hoe pak je het aan? De praktische aanpak stap voor stap

Een goede voorbereiding is het halve werk. Begin met een gedetailleerd inventarisatieplan. Schakel een gespecialiseerd bedrijf in, zoals Asbestinstituut Nederland of een offshore-inspecteur.

Zij voeren een asbest- en kwikscan uit. Kosten: ongeveer €5.000 tot €15.000 per platform, afhankelijk van de grootte.

Vervolgens maak je een sloopplan. Dit plan beschrijft hoe je de stoffen veilig verwijdert.

Denk aan speciale containments, luchtfiltering en beschermende kleding. De totale kosten voor asbestverwijdering op een gemiddeld platform liggen tussen €50.000 en €200.000. Voor kwik verwijderen reken je op €10.000 tot €30.000 per ton.

Tijdens de operatie werk je met gesloten systemen. Asbesthoudende materialen worden nat gemaakt om stofvorming te voorkomen.

Kwikhoudende apparatuur wordt in gesloten containers verpakt. Je gebruikt speciale zuigers en filters die asbestvezels opvangen. Merken als Nilfisk of Vacublast bieden geschikte apparatuur. Kwik wordt opgevangen met speciale amalgaamzuigers.

Kosten: €2.000 tot €5.000 per stuk. Al het afval wordt apart verpakt en getransporteerd naar een erkende stortplaats.

Denk aan Suez of Renewi. Transportkosten liggen rond €150 per ton.

Na de verwijdering volgt een controle. Een onafhankelijke partij meet de concentraties in de lucht en op het dek. Kosten: €2.000 tot €5.000.

Alles moet onder de wettelijke limieten zitten. Asbest: 0,01 vezels per kubieke meter lucht. Kwik: 0,0001 mg per kubieke meter lucht. Pas na goedkeuring mag je verder met sloop en transport.

Varianten en kostenoverzicht

Er zijn verschillende methoden voor asbestverwijdering. De klassieke methode is nat verwijderen met handgereedschap. Dit is goedkoop maar traag.

Kosten: €50 tot €100 per vierkante meter. Voor grote oppervlakken wordt wel eens een robot ingezet, zoals de Brokk 110.

Deze robot is uitgerust met een frees en zuigsysteem. Huur kost €2.000 per dag.

Voor kwikverwijdering zijn er amalgaamzuigers en chemische reiniging. Amalgaamzuigers zijn geschikt voor vloeibaar kwik. Chemische reiniging is duurder maar effectiever voor verontreinigde oppervlakken.

Kosten: €150 tot €300 per vierkante meter. Prijzen variëren per project.

Een klein platform (100 ton staal) kost ongeveer €75.000 voor asbest en €15.000 voor kwik. Een groot platform (5.000 ton staal) kan oplopen tot €500.000 voor asbest en €100.000 voor kwik. De keuze voor een methode hangt af van de locatie, de hoeveelheid en de tijd. In de offshore-wereld wordt vaak gekozen voor een combinatie van methoden, zeker nu de enorme markt voor decommissioning in de komende 10 jaar vraagt om efficiëntie en veiligheid.

Praktische tips voor een soepel verloop

• Plan ruim van tevoren. Asbest- en kwikverwijdering kost tijd. Reken op 2 tot 6 maanden voor een gemiddeld platform.
• Investeer in training. Laat je crew opleiden door een gecertificeerd instituut. Kosten: €500 per persoon.
• Gebruik de juiste bescherming. Volgassen met P3-filters, handschoenen en pakken. Kosten: €200 per set.
• Houd rekening met weersomstandigheden. Wind kan asbestvezels verspreiden. Werk bij voorkeur bij lage wind.
• Documenteer alles. Foto’s, metingen en rapporten zijn essentieel voor de eindcontrole.
• Werk samen met experts. Schakel een gespecialiseerd bedrijf in voor de complexe taken. Dit bespaart tijd en geld op de lange termijn.

Asbest en kwik zijn serieuze gevaren bij decommissioning. Maar door te voldoen aan de HSE-vereisten voor werken op een decommissioning project, beperk je de risico’s.

Zorg voor een goede voorbereiding, gebruik de juiste materialen en blijf alert. Zo draag je bij aan een veilige en duurzame toekomst voor de offshore-industrie.